सारांश
कॅनडाच्या कवयित्री आणि निबंधकार ॲन कार्सन यांना 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी 2026 चे साहित्याचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. स्वीडिश अकादमीने स्टॉकहोम येथे ही घोषणा केली आणि त्यांच्या साहित्यकृतींचा शास्त्रीय परंपरेशी संवाद तसेच समकालीन साहित्यासाठी नवे प्रकार घडवण्याचे कार्य यांचा गौरव केला. कार्सन यांचा जन्म 1950 मध्ये टोरंटो येथे झाला.
त्यांच्या लेखनात कविता, गद्य, निबंध, समीक्षा, अनुवाद आणि नाट्यसंवाद यांचा मेळ असून होमर, सॅफो आणि युरिपिडीज यांसारख्या प्राचीन ग्रीक व लॅटिन लेखकांचा वारंवार संदर्भ येतो. इरॉस द बिटरस्वीट प्राचीन ग्रीक साहित्यातील आकर्षणाचा वेध घेते, ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड ही पद्य कादंबरी आहे, मेन इन द ऑफ अवर्स या संग्रहाला 2001 मध्ये कॅनडाचा ग्रिफिन कविता पुरस्कार मिळाला आणि नॉर्मा जीन बेकर ऑफ ट्रॉय मर्लिन मन्रो आणि हेलन ऑफ ट्रॉय यांच्यातील साम्य मांडते. कार्सन यांनी टोरंटो विद्यापीठातून 1974 मध्ये कला शाखेची पदवी, 1975 मध्ये पदव्युत्तर पदवी आणि 1981 मध्ये पीएच.डी.
मिळवली, तर सेंट अँड्र्यूज विद्यापीठात ग्रीक छंदशास्त्र आणि ग्रीक मजकूर-समीक्षेचा अभ्यास केला. साहित्याचे नोबेल 1901 पासून दिले जाते आणि लॉरिएट स्वीडिश अकादमी निवडते; 2026 च्या पारितोषिकाची रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर आहे. बातमीनुसार कार्सन या आतापर्यंतच्या 123 साहित्य नोबेल विजेत्यांपैकी 19 व्या महिला आहेत; पारितोषिकाबाबत संपर्क झाला तेव्हा त्या आइसलँडमध्ये होत्या.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- विजेत्या: ॲन कार्सन (कॅनडा); 8 ऑक्टोबर 2026; स्वीडिश अकादमी, स्टॉकहोम; जन्म 1950, टोरंटो; रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर.
- साहित्यकृती: इरॉस द बिटरस्वीट; ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड (पद्य कादंबरी); मेन इन द ऑफ अवर्स (ग्रिफिन कविता पुरस्कार 2001); नॉर्मा जीन बेकर ऑफ ट्रॉय.
- शिक्षण: टोरंटो विद्यापीठ — पदवी 1974, पदव्युत्तर 1975, पीएच.डी. 1981; सेंट अँड्र्यूज विद्यापीठात ग्रीक छंदशास्त्राचा अभ्यास.
मूलभूत ज्ञान
- साहित्याचे नोबेल स्वीडिश अकादमी निवडते आणि पहिली नोबेल पारितोषिके 1901 मध्ये दिली गेली.
- नोबेल पारितोषिक वितरण समारंभ 10 डिसेंबर रोजी, अल्फ्रेड नोबेल यांच्या स्मृतिदिनी होतो.
- पद्य कादंबरी म्हणजे कथानक काव्यरूपात मांडणारी कादंबरी.
हे का महत्त्वाचे?
कार्सन यांना मिळालेले नोबेल शास्त्रीय साहित्य आणि समकालीन प्रयोगशीलता यांच्यातील नाते अधोरेखित करते आणि अनुवाद, समीक्षा तसेच कविता यांच्या सीमारेषा धूसर करणाऱ्या लेखनाला मान्यता देते. परीक्षेच्या दृष्टीने विजेत्यांची नावे, देश आणि कृती तसेच नोबेल पारितोषिकांशी संबंधित संस्था महत्त्वाच्या असतात; महिला विजेत्यांच्या संख्येचा आकडा बातमीत दिल्याप्रमाणे वापरण्यापूर्वी पडताळावा.