22 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 कठीण

   भारत–न्यूझीलंड मुक्त व्यापार करार 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी अंमलात आला आणि केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पीयूष गोयल यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी त्याची घोषणा केली.

   या कराराबाबत खालील विधानांचा विचार करा:

   1. न्यूझीलंडने भारतीय निर्यातीवरील 100% शुल्क रेषांवर शुल्क रद्द केले आहे.

   2. भारत आपल्या 70% शुल्क रेषांवर सवलती देईल, ज्या सध्याच्या द्विपक्षीय व्यापार मूल्याच्या सुमारे 95% भाग व्यापतात.

   3. 20 ऑक्टोबर 2026 पासून 57% शुल्क रेषांवर शुल्कमुक्त प्रवेश मिळेल, जो सवलती टप्प्याटप्प्याने लागू होताना 82% पर्यंत वाढेल.

   4. करारावर स्वाक्षरी 22 डिसेंबर 2025 रोजी झाली.

   कोणते विधान चुकीचे आहे?

   • Aकेवळ 1
   • Bकेवळ 2
   • Cकेवळ 3
   • Dकेवळ 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 4 चुकीचे आहे; 22 डिसेंबर 2025 रोजी वाटाघाटी संपल्या, तर करारावर स्वाक्षरी 27 एप्रिल 2026 रोजी झाली. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीतील आकड्यांशी जुळतात. वाटाघाटी 16 मार्च 2025 रोजी सुरू झाल्या होत्या, दोन्ही देशांनी 21 सप्टेंबर 2026 पर्यंत मान्यता पूर्ण केली आणि हा भारताचा 17 वा कार्यरत मुक्त व्यापार करार आहे.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   भारताच्या केंद्रीय विद्युत मंत्रालयाचे सचिव पंकज अग्रवाल यांनी 19 आणि 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी सौदी अरेबियाचे साहाय्यक ऊर्जा मंत्री नासर अल-काहतानी यांच्याशी आभासी पद्धतीने प्रस्तावित वीज प्रसारण जोडणीवर चर्चा केली.

   प्रस्तावित भारत–सौदी अरेबिया समुद्राखालील वीज जोडणीचे वर्णन खालीलपैकी कोणते बरोबर आहे?

   • Aसुमारे 2,100 किमी लांब; 3 गिगावॉट क्षमता; अंदाजित खर्च सुमारे 9 अब्ज अमेरिकी डॉलर; तंत्रज्ञान उच्च-दाब दिष्ट प्रवाह
   • Bसुमारे 2,100 किमी लांब; 9 गिगावॉट क्षमता; अंदाजित खर्च सुमारे 3 अब्ज अमेरिकी डॉलर; तंत्रज्ञान उच्च-दाब दिष्ट प्रवाह
   • Cसुमारे 3,000 किमी लांब; 3 गिगावॉट क्षमता; अंदाजित खर्च सुमारे 9 अब्ज अमेरिकी डॉलर; तंत्रज्ञान अति-उच्च-दाब प्रत्यावर्ती प्रवाह
   • Dसुमारे 2,100 किमी लांब; 3 गिगावॉट क्षमता; अंदाजित खर्च सुमारे 9 अब्ज अमेरिकी डॉलर; तंत्रज्ञान अति-उच्च-दाब प्रत्यावर्ती प्रवाह
   स्पष्टीकरण

   प्रस्तावित जोडणी सुमारे 2,100 किमी लांब, 3 गिगावॉट क्षमतेची आणि सुमारे 9 अब्ज अमेरिकी डॉलर खर्चाची असून ती उच्च-दाब दिष्ट प्रवाह प्रसारण वापरेल. इतर पर्यायांत आकडे अदलाबदल केले आहेत किंवा तंत्रज्ञान चुकीचे दिले आहे; अति-उच्च-दाब प्रसारणाचा उल्लेख बातमीत सौदी अरेबियाच्या भारतीय अनुभवातील रसाबाबत आहे. ऑक्टोबर 2023 च्या सामंजस्य करारात विद्युत जोडणी, हरित हायड्रोजन आणि पुरवठा साखळ्यांचा समावेश आहे.

3. प्रश्न 3 / 10 सोपे

   केंद्रीय कृषिमंत्र्यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत सुधारित ‘कृषी कल्याण पोर्टल’ सुरू केले; शेतकऱ्यांना योजनांची माहिती आणि अर्ज एका ठिकाणी मिळावेत हा त्याचा उद्देश आहे.

   या पोर्टलबाबत खालीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे?

   • Aशुभारंभ अमित शहा यांनी केला; पोर्टलवर पीएम-किसान, ॲग्रीस्टॅक आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेची माहिती मिळते
   • Bशुभारंभ पीयूष गोयल यांनी केला; पोर्टल केवळ शेतमालाच्या बाजारभावापुरते मर्यादित आहे
   • Cशुभारंभ शिवराज सिंह चौहान यांनी केला; पोर्टलवर पीएम-किसान, ॲग्रीस्टॅक आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेची माहिती मिळते
   • Dशुभारंभ शिवराज सिंह चौहान यांनी केला; पोर्टल केवळ प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेसाठीचे अर्ज स्वीकारते
   स्पष्टीकरण

   पोर्टल केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी सुरू केले आणि ते एकल-खिडकी प्रवेशद्वार म्हणून योजनांची माहिती, ऑनलाइन पात्रता तपासणी आणि अर्ज सुविधा देते. अमित शहा आणि पीयूष गोयल यांचा याच्याशी संबंध नाही, आणि पोर्टल केवळ एका योजनेपुरते मर्यादित नाही. बातमीनुसार पीएम-किसान फेब्रुवारी 2019 मध्ये सुरू झाली आणि वार्षिक ₹6,000 तीन हप्त्यांत देते, तर पीक विमा योजना 2016 मध्ये सुरू झाली.

4. प्रश्न 4 / 10 कठीण

   केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (सीसीपीए) 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सात ऑनलाइन मंचांवर अमोनियम नायट्रेट, गनपावडर, पिक्रिक आम्ल आणि पीईटीएन यांच्या अनधिकृत विक्रीविरुद्ध कारवाई सुरू केली.

   या कारवाईबाबत खालील विधानांचा विचार करा:

   1. सीसीपीएची स्थापना ग्राहक संरक्षण कायदा, 2019 च्या कलम 10 अंतर्गत झाली आहे.

   2. इंडियामार्टने 3,092 विक्रेत्यांचे तपशील दिले, ज्यांपैकी 2,700 अमोनियम नायट्रेटशी संबंधित होते.

   3. डायल4ट्रेडचे अपील फेटाळण्यात आले, तर एक्स्पोर्टर्सइंडियाची अपिले प्रलंबित आहेत.

   4. इंडियामार्ट आणि जस्टडायल यांच्याविरुद्ध अंतिम दंड आदेश जारी झाले आहेत.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aकेवळ 1, 2 आणि 4
   • Bकेवळ 1, 2 आणि 3
   • Cकेवळ 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत; विधान 4 चुकीचे आहे कारण इंडियामार्ट आणि जस्टडायलविरुद्ध चौकशी अजून सुरू आहे. अंतिम दंड आदेश डायल4ट्रेडविरुद्ध (एकूण ₹10 लाख) आणि एक्स्पोर्टर्सइंडियाविरुद्ध (प्रत्येकी ₹10 लाखांचे दोन) आहेत. एकूण 3,940 विक्रेते आणि नोंदी हटवण्यात आल्या आणि संशयित ऑनलाइन विक्रीची माहिती हेल्पलाइन 1915 वर देता येते.

5. प्रश्न 5 / 10 कठीण

   भारताने नियमितपणे आढळणाऱ्या 1,211 पक्षी प्रजातींचे राष्ट्रीय रेड लिस्ट मूल्यांकन सुरू केले असून ते आययूसीएन चौकटीनुसार होत आहे; ही प्रस्तावित राष्ट्रीय वर्गवारी अंतिम नाही.

   या मूल्यांकनाबाबत खालील विधानांचा विचार करा:

   1. माळढोक गंभीर संकटग्रस्त म्हणून प्रस्तावित आहे.

   2. ग्रे प्लोव्हर संकटग्रस्त म्हणून प्रस्तावित आहे.

   3. 19 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत 107 प्रजातींचे प्राथमिक मूल्यांकन पूर्ण झाले आहे.

   4. आययूसीएन रेड लिस्टची स्थापना 1964 मध्ये झाली.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aकेवळ 1, 2 आणि 3
   • Bकेवळ 2, 3 आणि 4
   • C1, 2, 3 आणि 4
   • Dकेवळ 1, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; विधान 2 चुकीचे आहे कारण ग्रे प्लोव्हर कमी चिंताजनक म्हणून प्रस्तावित आहे, तर संगमरवरी बदक, व्हाइट-थ्रोटेड बुशचॅट आणि पॅलासचा मत्स्य-गरुड संकटग्रस्त म्हणून प्रस्तावित आहेत. नीलकंठ आणि सारस क्रौंच असुरक्षित म्हणून प्रस्तावित आहेत, आणि अंतिम मूल्यांकन 2027 अखेरपर्यंत अपेक्षित आहे.

6. प्रश्न 6 / 10 मध्यम

   केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा 22 ऑक्टोबर 2026 रोजी दिल्ली जल बोर्डाच्या ₹8,941.22 कोटींच्या 43 प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी करणार आहेत; यमुनेतील प्रदूषण कमी करणे हा त्यांचा एक उद्देश आहे.

   या प्रकल्पांपैकी ओखला येथील नवीन सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पाची क्षमता आणि अंदाजित खर्च खालीलपैकी कोणता आहे?

   • A124 दशलक्ष गॅलन प्रतिदिन; ₹1,161 कोटी
   • B124 दशलक्ष गॅलन प्रतिदिन; ₹1,041 कोटी
   • C140.8 दशलक्ष गॅलन प्रतिदिन; ₹1,161 कोटी
   • D477 दशलक्ष लिटर प्रतिदिन; ₹1,161 कोटी
   स्पष्टीकरण

   ओखला प्रकल्प 124 दशलक्ष गॅलन प्रतिदिन क्षमतेचा असून त्याचा अंदाजित खर्च ₹1,161 कोटी आहे. ₹1,041 कोटी हा आठ विद्यमान प्रकल्पांच्या उन्नतीकरणाचा खर्च आहे, 140.8 दशलक्ष गॅलन प्रतिदिन ही त्या आठ प्रकल्पांची उन्नतीनंतरची एकत्रित क्षमता आहे, आणि 477 दशलक्ष लिटर प्रतिदिन ही चंद्रावल जल प्रक्रिया प्रकल्पाची क्षमता आहे. दहा प्रकल्पांचे उद्घाटन (₹2,827.11 कोटी) आणि 33 प्रकल्पांची पायाभरणी (₹6,114.11 कोटी) होणार आहे.

7. प्रश्न 7 / 10 सोपे

   जपानमधील आइची-नागोया येथे 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी झालेल्या 2026 आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत भारताच्या दीप्ती जीवनजीने महिलांच्या 400 मीटर टी20 प्रकारात सुवर्णपदक जिंकले आणि नवा स्पर्धा विक्रम केला.

   तिची वेळ आणि रौप्यपदक विजेती खेळाडू कोण?

   • A58.92 सेकंद; रौप्य — निना कान्नो (जपान)
   • B56.36 सेकंद; रौप्य — निना कान्नो (जपान)
   • C56.36 सेकंद; रौप्य — अकाने काटो (जपान)
   • D1 मिनिट 0.26 सेकंद; रौप्य — निना कान्नो (जपान)
   स्पष्टीकरण

   जीवनजीने 56.36 सेकंदांत सुवर्ण जिंकले; निना कान्नोने 58.92 सेकंदांत रौप्य, तर अकाने काटोने 1 मिनिट 0.26 सेकंदांत कांस्य जिंकले. हे भारताचे पाचवे सुवर्ण आणि दुसऱ्या दिवसाचे पहिले सुवर्ण होते. तिने पॅरिस 2024 पॅरालिंपिकमध्ये याच प्रकारात कांस्य जिंकले होते.

8. प्रश्न 8 / 10 मध्यम

   भारतीय हवाई दलाचे प्रमुख एअर चीफ मार्शल ए. पी. सिंह यांनी 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी आपल्या कारकिर्दीतील अखेरचे प्रशिक्षक उड्डाण पूर्ण केले; त्याआधी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी त्यांनी अखेरचे लढाऊ उड्डाण केले होते.

   अखेरच्या प्रशिक्षक उड्डाणाबाबत खालीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे?

   • Aतेजस हलके लढाऊ विमान; हवाई दल अकादमी, दुंडीगल; 55 मिनिटांचे उड्डाण
   • Bएचजेटी-16 किरण मार्क-1; जोधपूर हवाई दल तळ; 55 मिनिटांचे उड्डाण
   • Cएचजेटी-16 किरण मार्क-1; हवाई दल अकादमी, दुंडीगल; 55 मिनिटांचे उड्डाण
   • Dतेजस हलके लढाऊ विमान; जोधपूर हवाई दल तळ; 55 मिनिटांचे उड्डाण
   स्पष्टीकरण

   अखेरचे प्रशिक्षक उड्डाण एचजेटी-16 किरण मार्क-1 मधून दुंडीगल येथील हवाई दल अकादमीत 55 मिनिटांचे झाले. तेजस आणि जोधपूर हे 12 ऑक्टोबर 2026 च्या अखेरच्या लढाऊ उड्डाणाशी (तरंग शक्ती सराव) संबंधित आहेत. सिंह यांच्यासोबत त्यांचे पहिले प्रशिक्षक व्ही. एस. कोचर होते आणि उत्तराधिकारी म्हणून एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित नियुक्त आहेत.

9. प्रश्न 9 / 10 कठीण

   महाराष्ट्राच्या बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्याच्या ब्रह्मगाव वनक्षेत्रात 20 ऑगस्ट 2026 रोजी एक चार वर्षांचा नर वाघ कॅमेरा सापळ्यात कैद झाला; तो यवतमाळमधील टिपेश्वर अभयारण्यातून आला आहे.

   या वाघाबाबत खालील विधानांचा विचार करा:

   1. आष्टी आणि पाटोदा वनक्षेत्रात 1910 आणि 1920 च्या दशकांनंतर वाघाची ही पहिली निश्चित उपस्थिती आहे.

   2. वाघाने 2023 मध्ये टिपेश्वर अभयारण्य सोडले आणि तो चंद्रपूर, धाराशिव, लातूर व अहिल्यानगर जिल्ह्यांतून बीडमध्ये पोहोचला.

   3. वाघ सध्या पाटोदा तालुक्यातील बालाघाट रांगेचा वापर आपला प्रदेश म्हणून करत आहे.

   4. वाघ सध्या सोलापूर जिल्ह्यातील कारी भागात कायमस्वरूपी स्थिरावला असून त्याने काही मानवांवर हल्ले केले आहेत.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aकेवळ 1, 2 आणि 4
   • Bकेवळ 2, 3 आणि 4
   • C1, 2, 3 आणि 4
   • Dकेवळ 1, 2 आणि 3
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत; विधान 4 चुकीचे आहे कारण वाघ 20 ऑगस्टनंतर कारी भागाकडे गेला होता, पण सध्या तो बालाघाट रांगेचा प्रदेश म्हणून वापर करत आहे आणि त्याने आतापर्यंत कोणावरही हल्ला केलेला नाही. वाघ डिसेंबर 2024 मध्ये धाराशिवमध्ये नोंदला गेला आणि त्याचे पायाचे ठसे ऑक्टोबर 2025 मध्ये बीडमध्ये आढळले; तो अनधिकृतपणे ‘रामलिंग’ किंवा ‘ॲव्हेंजर’ म्हणून ओळखला जातो.

10. प्रश्न 10 / 10 सोपे

    अमेरिकेच्या गृहभूमी सुरक्षा विभागाने 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी जाहीर केलेल्या आदेशानुसार संघीय नागरी संस्थांनी चीनमधील कृत्रिम बुद्धिमत्ता कंपनी डीपसीकची उत्पादने आपल्या प्रणालींतून काढायची आहेत; आदेश 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी संघीय राजपत्रात प्रकाशित होऊन लागू झाला.

    हा आदेश कोणत्या संस्थांना लागू होत नाही?

    • Aसंरक्षण विभागाच्या संस्था आणि राष्ट्रीय सुरक्षा प्रणाली
    • Bअर्थ विभाग, परराष्ट्र विभाग आणि न्याय विभाग
    • Cसर्व संघीय संस्था; कोणतीही संस्था वगळलेली नाही
    • Dकेवळ ज्यांच्या अपवाद विनंत्या 60 दिवसांत मंजूर झाल्या त्या संस्था
    स्पष्टीकरण

    आदेश संरक्षण विभागाच्या संस्था आणि राष्ट्रीय सुरक्षा प्रणाली यांना लागू होत नाही, तर अर्थ, परराष्ट्र आणि न्याय विभागांसारख्या नागरी संस्थांना लागू आहे. संस्था 60 दिवसांत लेखी अपवाद विनंती करू शकतात, पण त्यासाठी अत्यावश्यक गरज किंवा राष्ट्रीय हिताचा आधार सिद्ध करावा लागतो. आदेश 24 जुलै 2026 रोजी स्वाक्षरीत झाला होता आणि संघीय संपादन पुरवठा साखळी सुरक्षा कायदा, 2018 अंतर्गत काढण्यात आला.