21 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 कठीण

   ढाल सिंह बिसेन यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी डेहराडूनमधील लोक भवन येथे उत्तराखंडचे राज्यपाल म्हणून शपथ घेतली; उत्तराखंड उच्च न्यायालयाचे कार्यवाह मुख्य न्यायमूर्ती मनोज कुमार तिवारी यांनी त्यांना शपथ दिली.

   राज्यपालाच्या नियुक्तीबाबत आणि शपथेबाबत खालील विधानांचा विचार करा:

   1. कलम 155 नुसार राज्यपालाची नियुक्ती राष्ट्रपती आपल्या स्वाक्षरीच्या आणि मुद्रेच्या अधिपत्राद्वारे करतात.

   2. कलम 159 नुसार राज्यपालाची शपथ उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती किंवा त्यांच्या अनुपस्थितीत त्या न्यायालयाचे उपलब्ध असलेले ज्येष्ठतम न्यायाधीश देतात.

   3. कलम 156 नुसार राज्यपाल राष्ट्रपतींच्या मर्जीपर्यंत पदावर राहतो; सर्वसाधारण कार्यकाळ पाच वर्षांचा असतो आणि उत्तराधिकारी पदग्रहण करेपर्यंत तो पदावर राहतो.

   4. कलम 153 नुसार एकाच व्यक्तीला दोन किंवा अधिक राज्यांचा राज्यपाल म्हणून नियुक्त करता येत नाही.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aकेवळ 1, 2 आणि 4
   • Bकेवळ 2, 3 आणि 4
   • Cकेवळ 1, 2 आणि 3
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत. कलम 153 नुसार एकाच व्यक्तीला दोन किंवा अधिक राज्यांचा राज्यपाल म्हणून नियुक्त करता येते, म्हणून विधान 4 चुकीचे आहे. बिसेन यांनी निवृत्त लेफ्टनंट जनरल गुरमीत सिंह यांच्याकडून पदभार घेतला, ज्यांनी पाच वर्षांपेक्षा जास्त काळ सेवा केली; राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी नियुक्तीची घोषणा केली.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (सीआयएसएफ) गृह मंत्रालयाने मंजूर केलेली पुनर्रचना 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी लागू करणार आहे, ज्यात प्रादेशिक पर्यवेक्षणाऐवजी क्षेत्र-विशिष्ट कमांड रचना येईल. या पुनर्रचनेनुसार कोणती जोडी बरोबर आहे?

   • Aकोळसा क्षेत्र (रांची) — पूर्वीचे पूर्व क्षेत्र
   • Bपोलाद क्षेत्र (भिलाई) — पूर्वीचे पश्चिम क्षेत्र
   • Cपूर्व किनारा बंदर क्षेत्र (चेन्नई) — पूर्वीचे पश्चिम क्षेत्र
   • Dपेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू क्षेत्र (गुवाहाटी) — पूर्वीचे पूर्व क्षेत्र
   स्पष्टीकरण

   रांची मुख्यालयाचे कोळसा क्षेत्र पूर्वीच्या पूर्व क्षेत्राची जागा घेईल; भिलाईचे पोलाद क्षेत्र मध्य क्षेत्राची, गुवाहाटीचे पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू क्षेत्र उत्तर पूर्व क्षेत्राची आणि चेन्नईचे पूर्व किनारा बंदर क्षेत्र दक्षिण क्षेत्राची जागा घेईल, म्हणून इतर तीन जोड्या चुकीच्या आहेत. 11 पर्यवेक्षी क्षेत्रांपैकी आठ पुनर्रचित होतील, तर अणुऊर्जा विभाग आणि अंतराळ विभाग क्षेत्र (बेंगळुरू) तसेच नवी दिल्ली व बेंगळुरूची विमानतळ क्षेत्रे अपरिवर्तित राहतील.

3. प्रश्न 3 / 10 सोपे

   संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेच्या (डीआरडीओ) पुण्यातील आरअँडडीई(ई) प्रयोगशाळेने भारतीय सैन्याच्या भावी लढाऊ वाहनांसाठी स्वदेशी चिलखती पटले विकसित केली आहेत. ही पटले सध्याच्या यंत्रणांच्या तुलनेत किती हलकी आहेत आणि कोणत्या संरक्षण पातळीसाठी रचलेली आहेत?

   • A30% हलकी; स्टॅनॅग 4569 स्तर 6 अंतर्गत 30 मिमी चिलखत-भेदक दारूगोळ्याविरुद्ध संरक्षण
   • B20% हलकी; स्टॅनॅग 4569 स्तर 4 अंतर्गत 30 मिमी चिलखत-भेदक दारूगोळ्याविरुद्ध संरक्षण
   • C20% हलकी; केवळ डीआरडीओच्या अंतर्गत मानकानुसार संरक्षण, नाटो मानकाशिवाय
   • D20% हलकी; स्टॅनॅग 4569 स्तर 6 अंतर्गत 30 मिमी चिलखत-भेदक दारूगोळ्याविरुद्ध संरक्षण
   स्पष्टीकरण

   ही पटले सध्याच्या यंत्रणांपेक्षा 20% हलकी असून स्टॅनॅग 4569 स्तर 6 (नाटोचे मानक) पूर्ण करतात आणि 30 मिमी चिलखत-भेदक दारूगोळ्याला तोंड देण्यासाठी रचलेली आहेत. 30 हा आकडा दारूगोळ्याच्या प्रकाराचा आहे, वजन कपातीचा नव्हे. डीआरडीओने 1 ऑक्टोबर 2026 च्या सुमारास श्रेणी-अ तंत्रज्ञान हस्तांतरणांतर्गत तीन उत्पादन परवाने उपलब्ध केले.

4. प्रश्न 4 / 10 मध्यम

   भारत-ऑस्ट्रेलिया संयुक्त लष्करी सरावाची पाचवी आवृत्ती ऑस्ट्राहिंद 2026 ही 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी केरळममधील तिरुवनंतपुरम येथे सुरू झाली. या आवृत्तीबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • Aसराव 26 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत चालेल आणि न्यूझीलंडचे निरीक्षक प्रथमच सहभागी आहेत
   • Bसराव 1 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल आणि न्यूझीलंडचे निरीक्षक प्रथमच सहभागी आहेत
   • Cसराव 1 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल आणि न्यूझीलंडचे सैनिक दोन्ही देशांसोबत पूर्ण सहभागी आहेत
   • Dसराव पर्थमधील आयर्विन बॅरॅक्स येथे 1 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल आणि न्यूझीलंडचे निरीक्षक प्रथमच सहभागी आहेत
   स्पष्टीकरण

   सराव 19 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान तिरुवनंतपुरमच्या परदेशी प्रशिक्षण केंद्रावर होत असून न्यूझीलंडचा निरीक्षक गट प्रथमच सहभागी आहे. मागील आवृत्ती 13 ते 26 ऑक्टोबर 2025 रोजी पर्थमधील आयर्विन बॅरॅक्स येथे झाली होती, त्यामुळे तारीख आणि ठिकाण या दोन्ही सापळ्यांपासून सावध राहावे. भारताकडून गढवाल रायफल्स आणि ऑस्ट्रेलियाकडून 13 ब्रिगेड यांचे प्रत्येकी सुमारे 120 कर्मचारी सहभागी आहेत.

5. प्रश्न 5 / 10 कठीण

   भारत 26 ते 28 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे आंतरराष्ट्रीय विधिक मापनशास्त्र समितीच्या (सीआयएमएल) 61 व्या बैठकीचे आयोजन करणार आहे.

   खालील विधानांचा विचार करा:

   1. बैठकीचे आयोजन ग्राहक व्यवहार विभाग आंतरराष्ट्रीय विधिक मापनशास्त्र संघटनेसोबत (ओआयएमएल) करत आहे.

   2. ओआयएमएल ही 1955 मध्ये स्थापन झालेली बिगर-सरकारी संघटना आहे.

   3. मागील म्हणजे 60 वी सीआयएमएल बैठक ऑक्टोबर 2025 मध्ये पॅरिस येथे झाली.

   4. आंतरराष्ट्रीय चर्चासत्र 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी आणि ओआयएमएल धोरण कार्यशाळा 27 ऑक्टोबर रोजी नियोजित आहे.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aकेवळ 1, 3 आणि 4
   • Bकेवळ 1, 2 आणि 3
   • Cकेवळ 2, 3 आणि 4
   • Dकेवळ 1, 2 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत. ओआयएमएल ही 1955 मध्ये स्थापन झालेली आंतरसरकारी संघटना आहे, बिगर-सरकारी नव्हे, म्हणून विधान 2 चुकीचे आहे. 60 वी बैठक 13 ते 15 ऑक्टोबर 2025 रोजी पॅरिसमध्ये झाली होती आणि 61 वी बैठक द लॅलिट नवी दिल्ली येथे 100 पेक्षा जास्त प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत होणार आहे.

6. प्रश्न 6 / 10 कठीण

   हिमाचल प्रदेशातील चीअर तितर संवर्धन कार्यक्रमात ऑक्टोबर 2026 मधील वन्यजीव सप्ताहात शिमला जिल्ह्यातील कोटीजवळ बंदिवासात वाढवलेले 12 पक्षी सौम्य-मुक्तता पद्धतीने सोडण्यात आले.

   खालील विधानांचा विचार करा:

   1. सोडलेल्या पक्ष्यांचा जगण्याचा दर 2019-20 मधील 11.11% वरून 2024-25 मध्ये 100% झाला.

   2. खडियुन चीअर तितर प्रजनन केंद्र सोलन जिल्ह्यातील चैल येथे असून त्याने आतापर्यंत 77 बंदिवासात वाढवलेले पक्षी निसर्गात सोडले आहेत.

   3. ऑक्टोबर 2026 मध्ये सोडलेल्या गटात आठ नर, दोन मादी आणि दोन पिल्ले होती.

   4. चीअर तितर आययूसीएन लाल यादीत ‘असुरक्षित’ वर्गात आहे आणि वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972 च्या अनुसूची 1 मध्ये समाविष्ट आहे.

   कोणते विधान चुकीचे आहे?

   • Aकेवळ 1
   • Bकेवळ 2
   • Cकेवळ 3
   • Dकेवळ 4
   स्पष्टीकरण

   सोडलेल्या गटात दोन नर, दोन मादी आणि आठ पिल्ले (एकूण 12) होती, म्हणून विधान 3 चुकीचे आहे. 2025-26 हे वर्ष लोकसंख्या दृढीकरणासाठी निश्चित केले असल्याने त्या वर्षी कोणतेही पक्षी सोडले गेले नाहीत. कार्यक्रमात पालक-संगोपन पद्धत वापरली जाते आणि सोडलेल्या पक्ष्यांवर देखरेख रेडिओ ट्रान्समीटर व कॅमेरा ट्रॅप्सद्वारे केली जाते.

7. प्रश्न 7 / 10 सोपे

   खगोलशास्त्रज्ञांनी ऑक्टोबर 2026 मध्ये डब्ल्यूडी जे1330+6435 हा पांढरा बटू तारा ओळखला, जो मानवी डोळ्यांना पिवळसर-हिरवा (चार्ट्रूज) दिसतो. या ताऱ्याबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • Aतो पृथ्वीपासून सुमारे 48 प्रकाशवर्षे दूर ड्रॅको तारकासमूहात असून त्याचा हिरवा रंग वर्णपट-माहिती आणि रंग-धारणेच्या प्रतिमानांवरून काढलेला आहे
   • Bतो पृथ्वीपासून सुमारे 280 प्रकाशवर्षे दूर ड्रॅको तारकासमूहात असून त्याचा हिरवा रंग वर्णपट-माहिती आणि रंग-धारणेच्या प्रतिमानांवरून काढलेला आहे
   • Cतो पृथ्वीपासून सुमारे 280 प्रकाशवर्षे दूर लिओ मायनर तारकासमूहात असून त्याचा हिरवा रंग वर्णपट-माहिती आणि रंग-धारणेच्या प्रतिमानांवरून काढलेला आहे
   • Dतो पृथ्वीपासून सुमारे 280 प्रकाशवर्षे दूर ड्रॅको तारकासमूहात असून त्याचा हिरवा रंग थेट छायाचित्रात दिसला आहे
   स्पष्टीकरण

   डब्ल्यूडी जे1330+6435 सुमारे 280 प्रकाशवर्षे दूर ड्रॅको तारकासमूहात आहे आणि त्याचा रंग वर्णपट-माहिती व मानवी रंग-धारणेच्या प्रतिमानांवरून काढला आहे; थेट छायाचित्रात तो हिरवा दिसलेला नाही. सुमारे 48 प्रकाशवर्षे दूर आणि लिओ मायनर तारकासमूहातील डब्ल्यूडी जे1011+2845 हा त्याच अभ्यासातील दुसरा तारा असून त्याचा सॅल्मन-गुलाबी रंग वातावरणातील कार्बनशी संबंधित आहे. अभ्यासाचे नेतृत्व वॉरविक विद्यापीठाचे मार्क हॉलंड्स यांनी केले.

8. प्रश्न 8 / 10 मध्यम

   आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा 2026 मध्ये (आइची-नागोया, जपान) 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारताच्या शीतल देवीने महिला कंपाउंड तिरंदाजीच्या रँकिंग फेरीत 720 पैकी 704 गुण मिळवले. तिच्या कामगिरीबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • A704 गुणांनी नवा जागतिक विक्रम प्रस्थापित झाला; मागील आशियाई विक्रम 698 (बँकॉक, मार्च 2026) होता
   • B704 गुणांनी जागतिक विक्रमाची बरोबरी झाली; मागील आशियाई विक्रम 680 (हांगझोऊ, 2023) होता
   • C704 गुणांनी जागतिक विक्रमाची बरोबरी झाली; मागील आशियाई विक्रम 675 (पायल नाग) होता
   • D704 गुणांनी जागतिक विक्रमाची बरोबरी झाली आणि नवा आशियाई विक्रम नोंदला; मागील आशियाई विक्रम 698 (बँकॉक, मार्च 2026) होता
   स्पष्टीकरण

   704 गुणांनी शीतलने तुर्कीच्या ओझनूर क्युअरच्या (ओझनूर गिर्डी) जागतिक विक्रमाची बरोबरी केली आणि मार्च 2026 मधील बँकॉकच्या 698 या आशियाई विक्रमात सहा गुणांची सुधारणा केली. 680 हा तिचा हांगझोऊ 2023 मधील मागील स्पर्धा विक्रम होता, तर 675 हे पायल नागचे रँकिंग फेरीतील गुण आहेत. दोघींचे मिळून 1,379 गुण झाले, जे महिला पॅरा कंपाउंड दुहेरीच्या रँकिंग फेरीत आघाडीवर आहेत.

9. प्रश्न 9 / 10 सोपे

   मिझोरमच्या चिन्मय सुतारने 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सोविमा येथे नागालँडविरुद्ध रणजी करंडक 2026-27 च्या प्लेट विभागात नाबाद 400 धावा केल्या आणि मिझोरमने 581 धावांवर 9 बाद डाव घोषित केला. रणजी करंडकातील सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या कोणाची आणि सुतारची खेळी कितवी?

   • Aबी. बी. निंबाळकर यांची नाबाद 443 (1948-49); सुतारची खेळी दुसरी सर्वोच्च
   • Bचिन्मय सुतार यांची नाबाद 400 (2026-27); निंबाळकर यांची खेळी दुसरी सर्वोच्च
   • Cबी. बी. निंबाळकर यांची नाबाद 443 (1948-49); सुतारची खेळी तिसरी सर्वोच्च
   • Dपृथ्वी शॉ यांची 379; सुतारची खेळी दुसरी सर्वोच्च
   स्पष्टीकरण

   बी. बी. निंबाळकर यांनी महाराष्ट्राकडून काठियावाडविरुद्ध 1948-49 हंगामात नाबाद 443 धावा केल्या; ही अजूनही रणजी करंडकातील सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या आहे. सुतारची नाबाद 400 ही दुसरी सर्वोच्च खेळी असून तिने पृथ्वी शॉच्या 379 ला मागे टाकले. सुतारने 517 चेंडूंत 46 चौकार आणि सात षटकार मारले.

10. प्रश्न 10 / 10 कठीण

    भारताने 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी गुजरातमधून एका सुटका केलेल्या सुमात्रन ओरँगउटानच्या पिल्लाला इंडोनेशियात परत पाठवले.

    खालील विधानांचा विचार करा:

    1. या पिल्लाची भारतात नोव्हेंबर 2024 मध्ये सुटका झाली होती आणि दोन्ही देशांच्या सायटीस व्यवस्थापन प्राधिकरणांचा या कार्यवाहीत सहभाग होता.

    2. भारत सरकारने पिल्लाच्या काळजीचा आणि देखभालीचा ऐतिहासिक खर्च माफ केला.

    3. मेदानमधील कुआलानामू विमानतळावरील स्वागत समारंभ भारताच्या पर्यावरण मंत्रालयाने आयोजित केला होता.

    4. सप्टेंबर 2026 मध्ये ओडिशातील बालासोर जिल्ह्यात आईविना सापडलेल्या पाच पिल्लांचे मूळ प्राथमिकदृष्ट्या सुमात्रन मानले जाते, परंतु पुष्टी आणि आवश्यक प्रक्रिया बाकी आहेत.

    कोणती विधाने बरोबर आहेत?

    • Aकेवळ 1, 3 आणि 4
    • Bकेवळ 1, 2 आणि 4
    • Cकेवळ 2, 3 आणि 4
    • Dकेवळ 1, 2 आणि 3
    स्पष्टीकरण

    विधाने 1, 2 आणि 4 बरोबर आहेत. स्वागत समारंभ कुआलानामू विमानतळावर (मेदान) इंडोनेशियाच्या वन मंत्रालयाने आयोजित केला होता आणि भारतीय वाणिज्य दूतावासाचे अधिकारी उपस्थित होते, म्हणून विधान 3 चुकीचे आहे. सुमात्रन ओरँगउटान (पोंगो अबेली) आययूसीएन लाल यादीत गंभीररीत्या संकटग्रस्त असून इंडोनेशियाचे वन्यजीव तज्ज्ञ पाच पिल्लांच्या परतीसाठी नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारतात येणार आहेत.