19 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 सोपे

   इस्रोने गगनयान कार्यक्रमासाठी क्रू मॉड्यूल आणि सर्व्हिस मॉड्यूल यांच्या विलगीकरणाच्या चाचण्या 16 आणि 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी पूर्ण केल्या. या चाचण्या कोणत्या केंद्रात झाल्या आणि त्या कोणत्या मोहिमेच्या तयारीचा भाग होत्या?

   • Aसतीश धवन अंतराळ केंद्र, श्रीहरिकोटा; जी1 (पहिली मानवरहित मोहीम)
   • Bविक्रम साराभाई अंतराळ केंद्र, तिरुवनंतपुरम; पहिली मानवसहित मोहीम
   • Cविक्रम साराभाई अंतराळ केंद्र, तिरुवनंतपुरम; जी1 (पहिली मानवरहित मोहीम)
   • Dसतीश धवन अंतराळ केंद्र, श्रीहरिकोटा; पहिली मानवसहित मोहीम
   स्पष्टीकरण

   चाचण्या केरळमधील तिरुवनंतपुरम येथील विक्रम साराभाई अंतराळ केंद्रात झाल्या आणि त्यांनी गगनयानच्या पहिल्या मानवरहित मोहिमेपूर्वी, म्हणजे जी1 पूर्वी, विलगीकरण प्रणालीचे मूल्यमापन केले. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्र हे इस्रोचे प्रक्षेपण केंद्र आहे, चाचणी केंद्र नव्हे. जी1 मोहीम 2026 मध्ये प्रक्षेपित करण्याचे लक्ष्य आहे.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   बेंगळुरूस्थित द गिल्डने 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी आंध्र प्रदेशातील स्पेस सिटीत ‘द अँकरेज’ या रॉकेट चाचणी केंद्राचे अनावरण केले. त्यांच्या रेझर क्रेस्ट एमके 1 यानाच्या प्रणोदन प्रणालीतील पेगासस इंजिनाबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • Aवरच्या टप्प्यातील 80 किलोन्यूटनचे अर्ध-क्रायोजेनिक इंजिन
   • Bवरच्या टप्प्यातील 1.2 मेगान्यूटनचे अर्ध-क्रायोजेनिक इंजिन
   • Cबूस्टरचे 80 किलोन्यूटनचे अर्ध-क्रायोजेनिक इंजिन
   • Dबूस्टरचे 1.2 मेगान्यूटनचे गॅस-जनरेटर इंजिन
   स्पष्टीकरण

   पेगासस हे 80 किलोन्यूटनचे वरच्या टप्प्यातील अर्ध-क्रायोजेनिक इंजिन आहे आणि ते कंपनीने विकसित केलेले फुल-फ्लो सेग्रिगेटेड कूलिंग सायकल वापरते. 1.2 मेगान्यूटनचे गॅस-जनरेटर बूस्टर इंजिन स्टॅलियन आहे, जे उड्डाण आणि वातावरणातील चढाईसाठी आहे. पेगाससची पहिली हॉट-फायर चाचणी नोव्हेंबर 2026 साठी नियोजित आहे.

3. प्रश्न 3 / 10 कठीण

   चीनच्या वाणिज्य मंत्रालय आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान मंत्रालयाने 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी निर्यातीस प्रतिबंधित आणि मर्यादित तंत्रज्ञानांच्या सूचीच्या सुधारणेचा ‘घोषणा क्रमांक 48’ हा मसुदा प्रकाशित केला.

   खालील विधानांचा विचार करा:

   1. मसुदा 14 तंत्रज्ञानांवर संपूर्ण निर्यातबंदी आणि इतर 26 तंत्रज्ञानांवर निर्यात निर्बंध प्रस्तावित करतो.

   2. मसुद्यात 12 प्रकाशविद्युत, 23 कृत्रिम बुद्धिमत्ता-संबंधित आणि 5 जैववैद्यकीय तंत्रज्ञाने आहेत.

   3. अंतरिम निर्यातपूर्व नोंदणीची आवश्यकता 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी लागू झाली असून ती अपूर्ण करारांनाही लागू आहे.

   4. मसुद्यावरील सार्वजनिक सल्लामसलत 16 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल.

   वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 4
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 3
   स्पष्टीकरण

   विधान 4 चुकीचे आहे, कारण सार्वजनिक सल्लामसलत 15 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल. 14 बंदी आणि 26 निर्बंध, 12 + 23 + 5 अशी तंत्रज्ञानांची विभागणी आणि 16 ऑक्टोबर 2026 पासूनची अंतरिम नोंदणी ही विधाने बरोबर आहेत. मुक्त स्रोत प्रकाशन किंवा शैक्षणिक निबंधांद्वारे आधीच सार्वजनिक असलेली तंत्रज्ञाने सामान्यतः सूट मिळवतात.

4. प्रश्न 4 / 10 मध्यम

   भारतीय शास्त्रज्ञांनी 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी तमिळनाडू आणि चिलीमधील अशी स्थळे ओळखली जी मंगळाच्या अभ्यासासाठी पार्थिव सादृश्य ठरतात. नेय्वेली (तमिळनाडू) आणि अटाकामा वाळवंट (चिली) या स्थळांवर अनुक्रमे कोणते खनिज आढळले?

   • Aजिप्सम; मेलॅन्टेराइट
   • Bमेलॅन्टेराइट; जिप्सम
   • Cमेलॅन्टेराइट; मेलॅन्टेराइट
   • Dजिप्सम; जिप्सम
   स्पष्टीकरण

   नेय्वेली येथे जलयुक्त लोह सल्फेट असलेले मेलॅन्टेराइट आढळले, तर अटाकामा वाळवंटात (आणि तिरुचिरापल्ली बॅडलँड्समध्ये) जलयुक्त कॅल्शियम सल्फेट असलेले जिप्सम आढळले. दोन्ही जलयुक्त सल्फेट असून जल-खडक आंतरक्रियांचे पुरावे जपू शकतात. संशोधनाचे नेतृत्व केरळ विद्यापीठाचे डॉ. सजिन कुमार के. एस. यांनी केले.

5. प्रश्न 5 / 10 सोपे

   परराष्ट्र मंत्रालयाने 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी सुधाकर दलेला यांची नेपाळमधील पुढील भारतीय राजदूत म्हणून नियुक्ती जाहीर केली. दलेला यांनी भूतानमध्ये राजदूत म्हणून कोणत्या काळात काम केले आणि भारत सरकारने त्यांचे नाव नेपाळकडे अग्रेमाँसाठी कधी पाठवले?

   • A2022 ते 2025; 6 ऑक्टोबर 2026
   • B2016 ते 2019; 6 ऑक्टोबर 2026
   • C2022 ते 2025; 16 ऑक्टोबर 2026
   • D2016 ते 2019; 16 ऑक्टोबर 2026
   स्पष्टीकरण

   दलेला 2022 ते 2025 या काळात भूतानमधील भारताचे राजदूत होते आणि नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयाकडे अग्रेमाँसाठी नाव 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी पाठवले गेले. 2016 ते 2019 हा त्यांच्या सहसचिव (उत्तर) पदाचा काळ आहे आणि 16 ऑक्टोबर 2026 ही नियुक्ती जाहीर झाल्याची तारीख आहे. ते सप्टेंबर 2026 मध्ये कार्यकाळ पूर्ण केलेल्या नवीन श्रीवास्तव यांच्या जागी येतील.

6. प्रश्न 6 / 10 कठीण

   सरकारने वित्तीय सेवा संस्था मंडळाची (एफएसआयबी) 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी पुनर्रचना करून एससीएल दास यांची अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली.

   खालील विधानांचा विचार करा:

   1. एफएसआयबी सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका आणि विमा कंपन्यांमधील वरिष्ठ पदांवर थेट नियुक्त्या करते.

   2. एफएसआयबीने 2022 मध्ये बँक मंडळ ब्युरोची जागा घेतली.

   3. अध्यक्षांचा तीन वर्षांचा कार्यकाळ ठरावाच्या अधिसूचनेच्या तारखेपासून सुरू होतो.

   4. पुनर्रचित मंडळात सहा अर्धवेळ सदस्य नेमले गेले.

   वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 2 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 1 चुकीचे आहे, कारण एफएसआयबी फक्त उमेदवारांची शिफारस करते आणि नियुक्त्या सरकारच्या नियुक्ती प्रक्रियेद्वारे होतात. 2022 मध्ये बँक मंडळ ब्युरोची जागा घेणे (हा ब्युरो 2016 मध्ये स्थापन झाला होता), अधिसूचना तारखेपासूनचा तीन वर्षांचा कार्यकाळ आणि सहा अर्धवेळ सदस्य ही विधाने बरोबर आहेत. दास हे निवृत्त 1992 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे भारतीय प्रशासकीय सेवा अधिकारी आहेत.

7. प्रश्न 7 / 10 मध्यम

   बँकॉक येथील 2026 च्या डब्ल्यूबीजी-आयएमएफ वार्षिक सभांच्या पूर्ण सत्रात पाकिस्तानला 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी 2027 साठी जागतिक बँक समूह आणि आयएमएफ यांच्या गव्हर्नर मंडळांचे येणारे अध्यक्ष म्हणून जाहीर करण्यात आले. पाकिस्तानने यापूर्वी हे अध्यक्षपद कोणत्या वर्षी भूषवले होते?

   • A1944
   • B1953
   • C1961
   • D2006
   स्पष्टीकरण

   पाकिस्तानने अध्यक्षपद शेवटचे 1953 मध्ये भूषवले होते आणि 2027 साठी अहद खान चीमा यांना येणारे अध्यक्ष म्हणून जाहीर करण्यात आले. 1944 हे आयएमएफ आणि जागतिक बँकेच्या स्थापनेचे (ब्रेटन वुड्स परिषदेचे) वर्ष आहे. निवर्तमान अध्यक्ष पॅराग्वेचे कार्लोस कार्व्हालो स्पाल्डिंग आहेत.

8. प्रश्न 8 / 10 कठीण

   उत्तर कोरियाने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी झम-2.0 या वेगवान अचूक-मार्गदर्शित टॉर्पेडो प्रणालीची पाण्याखालील चाचणी केली आणि सरकारी वृत्तसंस्था केसीएनएने ती जाहीर केली.

   खालील विधानांचा विचार करा:

   1. केसीएनएने चाचणी 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी जाहीर केली.

   2. प्रणोदन तंत्रज्ञान पाच वर्षांत 180 पेक्षा जास्त चाचण्यांतून विकसित झाल्याचे सांगितले गेले.

   3. चाचणीने प्रणालीच्या स्वायत्त निर्णयक्षमतेची व्याप्ती सिद्ध केली.

   4. ही चाचणी 14 ऑक्टोबर 2026 रोजीच्या पाणबुडीवरून डागता येणाऱ्या क्रूझ क्षेपणास्त्रांच्या कथित चाचण्यांनंतर झाली.

   वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 3 चुकीचे आहे, कारण वृत्तानुसार चाचणीने प्रणालीच्या स्वायत्त निर्णयक्षमतेची व्याप्ती सिद्ध केली नाही आणि काही तज्ज्ञांनी उत्तर कोरियाच्या एआय क्षमतेबद्दल शंका व्यक्त केली. चाचणी 15 ऑक्टोबरला झाली, घोषणा 17 ऑक्टोबरला झाली, तर पाणबुडीवरून डागता येणाऱ्या दोन प्रकारच्या धोरणात्मक क्रूझ क्षेपणास्त्रांच्या कथित चाचण्या 14 ऑक्टोबरला झाल्या होत्या. किम जोंग उन यांनी सप्टेंबर 2026 मध्ये शस्त्र प्रणालींत अधिक एआयची मागणी केली होती.

9. प्रश्न 9 / 10 सोपे

   संगीत नाटक अकादमीच्या सर्वसाधारण परिषदेने 2024 आणि 2025 साठीच्या उस्ताद बिस्मिल्ला खान युवा पुरस्कारासाठी किती युवा कलाकारांची निवड केली आणि हा पुरस्कार कोणत्या वर्षी सुरू झाला?

   • A106; 2006
   • B106; 1953
   • C40; 2006
   • D40; 1953
   स्पष्टीकरण

   अकादमीने 106 युवा कलाकारांची निवड केली आणि हा पुरस्कार 2006 मध्ये सुरू झाला; तो 40 वर्षांखालील कलाकारांना दिला जातो. 1953 हे संगीत नाटक अकादमीच्या स्थापनेचे वर्ष आहे आणि 40 ही वयोमर्यादा आहे, कलाकारांची संख्या नव्हे. प्रत्येक मानकऱ्याला ₹25,000, ताम्रपत्र आणि अंगवस्त्र मिळते, आणि प्रदान 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत नियोजित आहे.

10. प्रश्न 10 / 10 कठीण

    भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाने (एफएसएसएआय) अन्न सुरक्षा आणि मानके (अर्भक पोषणासाठीचे अन्न) सुधारणा नियम, 2026 चा मसुदा 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारताच्या राजपत्रात प्रकाशित केला.

    खालील विधानांचा विचार करा:

    1. मसुदा सर्व अन्नपदार्थांत सुक्रोज आणि फ्रक्टोज घालण्यावर सरसकट बंदी प्रस्तावित करतो.

    2. मसुदा सहा महिन्यांपर्यंतच्या अर्भकांसाठीच्या अन्नात सुक्रोज आणि फ्रक्टोज घालण्यावर प्रतिबंध प्रस्तावित करतो.

    3. सध्याच्या 2020 च्या नियमांनुसार लॅक्टोज आणि ग्लुकोज पॉलिमर हे पसंतीचे कर्बोदक स्रोत आहेत.

    4. 1 ते 2 मे 2025 रोजीचा सल्लामसलत पेपर राज्य किंवा केंद्रीय परवान्यांशी संबंधित होता.

    वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

    • Aफक्त 1, 2 आणि 3
    • Bफक्त 1, 3 आणि 4
    • Cफक्त 2, 3 आणि 4
    • Dफक्त 1, 2 आणि 4
    स्पष्टीकरण

    विधान 1 चुकीचे आहे, कारण प्रस्तावित निर्बंध फक्त सहा महिन्यांपर्यंतच्या अर्भकांसाठीच्या उत्पादनांपुरता आहे आणि सर्व अन्नांवर सरसकट बंदी नाही. 2020 च्या नियमांतील पसंतीचे कर्बोदक स्रोत आणि 2025 च्या सल्लामसलत पेपरचा परवाना-विषय ही विधाने बरोबर आहेत. मसुदा राजपत्रात प्रकाशित झाल्याने तो आपोआप अंतिम नियम बनत नाही.