11 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 कठीण

   रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी अनुसूचित बँकांसाठी दैनिक सीआरआर राखण्याच्या आवश्यकतेत बदल जाहीर केला; त्या वेळी बँकिंग प्रणालीत सुमारे ₹3.88 लाख कोटींची अतिरिक्त तरलता होती. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. दैनिक किमान राखण्याची मर्यादा निर्धारित सीआरआरच्या 90% वरून 99% करण्यात आली.

   2. एकूण सीआरआर दर 3% वरून वाढवण्यात आला.

   3. हा बदल 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी सुरू होणाऱ्या अहवाल पंधरवड्यापासून लागू होईल.

   4. 7 ऑक्टोबर 2026 रोजी धोरणात्मक रेपो दर 25 आधार अंकांनी वाढवून 5.50% करण्यात आला.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; दुसरे चुकीचे आहे कारण एकूण सीआरआर 3% वर कायम असून फक्त दैनिक किमान मर्यादा 90% वरून 99% झाली आहे. आरबीआयने 13 ऑक्टोबर 2026 रोजी ₹25,000 कोटींची ओएमओ विक्री नियोजित केली असून सुधारित आवश्यकतेमुळे सुमारे ₹1 लाख कोटी शोषले जातील अशी अपेक्षा आहे.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   जिवंत ग्रह अहवाल 2026 (8 ऑक्टोबर 2026, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ आणि झेडएसएल) नुसार 1970 ते 2022 दरम्यान निरीक्षणाखालील वन्यजीव लोकसंख्येच्या सरासरी आकारात जगभर 73% घट झाली. या आकडेवारीचा अर्थ आणि अधिवासनिहाय घट यांबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • A73% प्रजाती नामशेष झाल्या आहेत; सर्वाधिक सरासरी घट गोड्या पाण्यातील लोकसंख्येत (85%) झाली
   • B73% ही निरीक्षणाखालील लोकसंख्येतील सरासरी घट आहे; सर्वाधिक सरासरी घट सागरी लोकसंख्येत (59%) झाली
   • C73% ही निरीक्षणाखालील लोकसंख्येतील सरासरी घट आहे; सर्वाधिक सरासरी घट भूचर लोकसंख्येत (69%) झाली
   • D73% ही निरीक्षणाखालील लोकसंख्येतील सरासरी घट आहे; सर्वाधिक सरासरी घट गोड्या पाण्यातील लोकसंख्येत (85%) झाली
   स्पष्टीकरण

   जिवंत ग्रह निर्देशांक निरीक्षणाखालील पृष्ठवंशी लोकसंख्येच्या सापेक्ष विपुलतेतील सरासरी बदल दाखवतो, त्यामुळे 73% प्रजाती नामशेष झाल्याचा अर्थ चुकीचा आहे. गोड्या पाण्यात 85%, भूचर 69% आणि सागरी 59% घट झाली; प्रदेशानुसार लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियनमध्ये 95%, आफ्रिकेत 80% आणि आशिया-पॅसिफिकमध्ये 49% घट नोंदली गेली.

3. प्रश्न 3 / 10 कठीण

   आर्थिक व्यवहार विभागाच्या तपासणी समितीने 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी तेलंगणा-सीआरयूटीआय उपक्रमासाठी जर्मनीच्या केएफडब्ल्यूकडून बाह्य साहाय्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. केएफडब्ल्यूकडून प्रस्तावित बाह्य साहाय्य ₹7,143 कोटी आहे.

   2. तेलंगणा सरकारचा वाटा ₹2,143 कोटी आहे.

   3. तेलंगणा नागरी वित्त व पायाभूत सुविधा विकास महामंडळ अंमलबजावणी संस्था आहे.

   4. ग्रेटर वरंगल मलनिस्सारण प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च सुमारे ₹5,257 कोटी आहे.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 2, 3 आणि 4
   • Bफक्त 1, 2 आणि 3
   • Cफक्त 1, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 1 चुकीचे आहे कारण केएफडब्ल्यूकडून प्रस्तावित बाह्य साहाय्य ₹5,000 कोटी आहे; ₹7,143 कोटी हा संपूर्ण कार्यक्रमाचा अंदाजित खर्च आहे, ज्यात तेलंगणाचा ₹2,143 कोटींचा वाटा समाविष्ट आहे. नोडल मंत्रालय गृहनिर्माण व शहरी कार्य मंत्रालय आहे आणि कार्यक्रमात अमृत 2.0 सह एकत्रीकरण नियोजित आहे.

4. प्रश्न 4 / 10 मध्यम

   12 ऑक्टोबर 2026 रोजी मुंबईतील नौदल गोदीत नौदलात दाखल होणारे आयएनएस मंगरोळ हे कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडने बांधलेले, 80% पेक्षा जास्त स्वदेशी घटक असलेले पाणबुडीविरोधी उथळ-पाणी जहाज आहे. ते 16 जहाजांच्या प्रकल्पाचा भाग आहे. या प्रकल्पाबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • Aबांधणी सीएसएल आणि जीआरएसई यांच्यात प्रत्येकी आठ अशी विभागली आहे; हे सातवे एएसडब्ल्यू-एसडब्ल्यूसी आणि प्रकल्पातील तिसरे दाखल होणारे जहाज आहे
   • Bबांधणी सीएसएल आणि जीआरएसई यांच्यात प्रत्येकी आठ अशी विभागली आहे; हे तिसरे एएसडब्ल्यू-एसडब्ल्यूसी आणि प्रकल्पातील सोळावे दाखल होणारे जहाज आहे
   • Cबांधणी सीएसएल आणि जीआरएसई यांच्यात प्रत्येकी आठ अशी विभागली आहे; हे तिसरे एएसडब्ल्यू-एसडब्ल्यूसी आणि प्रकल्पातील सातवे दाखल होणारे जहाज आहे
   • Dसर्व 16 जहाजांची बांधणी केवळ सीएसएलकडे आहे; हे तिसरे एएसडब्ल्यू-एसडब्ल्यूसी आणि प्रकल्पातील सातवे दाखल होणारे जहाज आहे
   स्पष्टीकरण

   16 जहाजांची बांधणी सीएसएल आणि जीआरएसई यांच्यात समान, म्हणजे प्रत्येकी आठ, विभागली आहे; आयएनएस मंगरोळ तिसरे एएसडब्ल्यू-एसडब्ल्यूसी आणि एकूण प्रकल्पातील सातवे दाखल होणारे जहाज आहे. जहाजावर अभय सोनार आणि मरीच डिकॉय प्रणाली आहे, तर पूर्वीचे आयएनएस मंगरोळ (एम85) हे सुरुंगशोधक जहाज 7 एप्रिल 2004 पर्यंत सेवेत होते.

5. प्रश्न 5 / 10 सोपे

   8 ऑक्टोबर 2026 रोजी नासाच्या स्पेसएक्स क्रू-12 चे अंतराळवीर क्रू ड्रॅगन ‘फ्रीडम’ यानातून लॉस एंजेलिसजवळ पॅसिफिक महासागरात उतरले. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर किती काळ मुक्काम केला आणि पृथ्वीभोवती किती कक्षा पूर्ण केल्या?

   • A3,792 दिवस; 237 पेक्षा जास्त कक्षा
   • B237 दिवस; 3,792 पेक्षा जास्त कक्षा
   • C237 दिवस; 100 पेक्षा जास्त कक्षा
   • D100 दिवस; 3,792 पेक्षा जास्त कक्षा
   स्पष्टीकरण

   क्रू-12 ने आयएसएसवर 237 दिवस घालवले आणि पृथ्वीभोवती 3,792 पेक्षा जास्त कक्षा पूर्ण केल्या; 100 दशलक्ष मैल हे त्यांनी केलेल्या प्रवासाचे अंतर आहे. प्रक्षेपण 13 फेब्रुवारी 2026 रोजी झाले आणि जेसिका मीर यांचे कारकिर्दीतील स्पेसवॉक सात झाले.

6. प्रश्न 6 / 10 कठीण

   आदिवासी कार्य मंत्रालयाने वनहक्क कायदा 2006 च्या अंमलबजावणीबाबतची दुसरी प्रादेशिक आढावा परिषद 9 आणि 10 ऑक्टोबर 2026 रोजी कोलकाता येथे घेतली. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. परिषदेला आठ राज्यांतील अधिकारी उपस्थित होते.

   2. 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत सुमारे 11 लाख दावे विविध टप्प्यांवर प्रलंबित होते.

   3. कलम 6 नुसार दावे ठरवण्याची प्रक्रिया जिल्हा स्तर समिती सुरू करते.

   4. कायद्यात विशेषतः असुरक्षित आदिवासी गटांच्या अधिवास हक्कांच्या मान्यतेची तरतूद आहे.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 2, 3 आणि 4
   • Cफक्त 1, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 3 चुकीचे आहे; कलम 6 नुसार ग्रामसभा प्रक्रिया सुरू करते, तर उपविभागीय स्तर समित्या आणि जिल्हा स्तर समित्या पुढील टप्प्यांवर दावे तपासतात. 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत 54 लाखांपेक्षा जास्त दावे प्राप्त झाले, सुमारे 25 लाख पट्टे वाटले गेले आणि 18 लाखांपेक्षा जास्त दावे नाकारले गेले.

7. प्रश्न 7 / 10 सोपे

   9 ऑक्टोबर 2026 रोजी अहिल्यानगर येथे आर्मर्ड कोअर सेंटर अँड स्कूलच्या अधिकाऱ्यांना आयआयटी रोपडच्या पहिल्या एमटेक (संरक्षण तंत्रज्ञान) पदव्या प्रदान करण्यात आल्या. पदव्या कोणी प्रदान केल्या आणि पदवी मिळवणाऱ्या अधिकाऱ्यांची संख्या किती?

   • Aप्रा. राजीव आहुजा; 59
   • Bप्रा. राजीव आहुजा; 54
   • Cकॅप्टन अभिषेक कुमार; 59
   • Dव्हाइस ॲडमिरल संजय वत्सायन; 59
   स्पष्टीकरण

   आयआयटी रोपडचे संचालक प्रा. राजीव आहुजा यांनी पहिल्या तुकडीतील 59 अधिकाऱ्यांना पदव्या प्रदान केल्या. 54 हा टँक तंत्रज्ञान अभ्यासक्रमाचा क्रमांक आहे, ज्यातील कामगिरीबद्दल कॅप्टन अभिषेक कुमार यांना रोलिंग ट्रॉफी आणि कमांडंट सुवर्णपदक मिळाले.

8. प्रश्न 8 / 10 मध्यम

   उझबेकिस्तानमधील ताश्कंद येथे 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी वर्ल्ड एक्वाटिक्स वर्ल्ड कप स्पर्धेत दक्षिण आफ्रिकेच्या पीटर कूट्झेने पुरुषांच्या 50 मीटर बॅकस्ट्रोकमध्ये शॉर्ट-कोर्स जागतिक विक्रम नोंदवला. खालीलपैकी कोणती माहिती बरोबर आहे?

   • Aनवा विक्रम 22.09 सेकंद; आधीचा विक्रम 22.51 सेकंद (क्लिमेंट कोलेस्निकोव्ह, 2022)
   • Bनवा विक्रम 22.09 सेकंद; आधीचा विक्रम 22.11 सेकंद (येगोर कोर्नेव्ह, 2022)
   • Cनवा विक्रम 22.09 सेकंद; आधीचा विक्रम 22.11 सेकंद (क्लिमेंट कोलेस्निकोव्ह, 2022)
   • Dनवा विक्रम 22.11 सेकंद; आधीचा विक्रम 22.09 सेकंद (क्लिमेंट कोलेस्निकोव्ह, 2022)
   स्पष्टीकरण

   कूट्झेचा 22.09 सेकंदांचा विक्रम कोलेस्निकोव्हच्या 2022 मधील 22.11 सेकंदांच्या विक्रमापेक्षा 0.02 सेकंदांनी सरस आहे; 22.51 सेकंद हा त्याचाच सहा दिवस आधी बाकूमध्ये केलेला आफ्रिकन विक्रम होता. कोर्नेव्ह 22.29 सेकंदांसह दुसरा आणि समुसेन्को 22.35 सेकंदांसह तिसरा आला; 50 मीटर बॅकस्ट्रोक 2028 लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिकमध्ये पदार्पण करणार आहे.

9. प्रश्न 9 / 10 सोपे

   अहमदाबादमध्ये 12 आणि 13 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारताच्या ब्रिक्स अध्यक्षपद 2026 अंतर्गत ब्रिक्स पारंपरिक आणि स्वदेशी क्रीडा प्रात्यक्षिक स्पर्धा होणार आहेत. या कार्यक्रमाबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   • Aस्पर्धात्मक स्वरूपात नऊ देशांच्या पारंपरिक क्रीडा सादर होतील; आयोजनाचा निर्णय विशाखापट्टणम येथील बैठकीत 23 ऑगस्ट 2026 रोजी झाला
   • Bस्पर्धात्मक नसलेल्या स्वरूपात नऊ देशांच्या पारंपरिक क्रीडा सादर होतील; आयोजनाचा निर्णय विशाखापट्टणम येथील बैठकीत 23 ऑगस्ट 2026 रोजी झाला
   • Cस्पर्धात्मक नसलेल्या स्वरूपात नऊ देशांच्या पारंपरिक क्रीडा सादर होतील; आयोजनाचा निर्णय विशाखापट्टणम येथील बैठकीत 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी झाला
   • Dस्पर्धात्मक नसलेल्या स्वरूपात सोळा देशांच्या पारंपरिक क्रीडा सादर होतील; आयोजनाचा निर्णय विशाखापट्टणम येथील बैठकीत 23 ऑगस्ट 2026 रोजी झाला
   स्पष्टीकरण

   ही स्पर्धा स्पर्धात्मक नसलेल्या प्रात्यक्षिक स्वरूपाची असून चीन, रशिया, इराण, बोलिव्हिया, बेलारूस, इथिओपिया, दक्षिण आफ्रिका, ब्राझील आणि कझाकस्तान या नऊ देशांतील सुमारे 2,000 सहभागी अपेक्षित आहेत. आयोजनाचा निर्णय 23 ऑगस्ट 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथील ब्रिक्स क्रीडा मंत्र्यांच्या बैठकीत झाला, तर 12 ऑक्टोबर ही स्पर्धेची सुरुवातीची तारीख आहे.

10. प्रश्न 10 / 10 कठीण

    संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे एसआयडीएम चॅम्पियन पुरस्कार 2026 प्रदान केले. खालील विधानांचा विचार करा.

    1. पुरस्कार एसआयडीएमच्या 8 व्या वार्षिक अधिवेशनात 15 संस्थांना प्रदान करण्यात आले.

    2. भारताची संरक्षण निर्यात 2025-26 मध्ये ₹38,424 कोटींवर पोहोचली.

    3. 2029 पर्यंत संरक्षण निर्यात ₹50,000 कोटींवर नेण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे.

    4. 2025-26 मधील संरक्षण निर्यातवाढ आधीच्या आर्थिक वर्षाच्या तुलनेत 38% होती.

    कोणती विधाने बरोबर आहेत?

    • Aफक्त 1, 2 आणि 3
    • Bफक्त 2, 3 आणि 4
    • Cफक्त 1, 3 आणि 4
    • Dफक्त 1, 2 आणि 4
    स्पष्टीकरण

    विधान 4 चुकीचे आहे कारण 2025-26 मधील निर्यातवाढ आधीच्या आर्थिक वर्षाच्या तुलनेत 60% पेक्षा जास्त होती; ₹38,424 कोटी ही निर्यातीची रक्कम आहे, वाढीचा दर नव्हे. सिंह यांनी खासगी क्षेत्राचा अधिक सहभाग, संशोधन व विकासातील वाढीव गुंतवणूक आणि संरक्षण उत्पादन क्षमतेत वाढ यांचे आवाहन केले.