8 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 सोपे

   भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या चलनविषयक धोरण समितीने 7 ऑक्टोबर 2026 रोजी सर्वानुमते रेपो दरात वाढ केली. नवा रेपो दर, वाढीचे प्रमाण आणि धोरणात्मक भूमिकेतील बदल कोणता?

   • A5.25%; 25 आधार अंक; "तटस्थ" वरून "संयमित कठोरता"
   • B5.50%; 50 आधार अंक; "तटस्थ" वरून "संयमित कठोरता"
   • C5.50%; 25 आधार अंक; "तटस्थ" वरून "संयमित कठोरता"
   • D5.50%; 25 आधार अंक; "संयमित कठोरता" वरून "तटस्थ"
   स्पष्टीकरण

   रेपो दर 5.25% वरून 5.50% झाला, म्हणजे 25 आधार अंकांची वाढ; 5.25% हा जुना दर आहे आणि भूमिका "तटस्थ" वरून "संयमित कठोरता" अशी बदलली. ही फेब्रुवारी 2023 नंतरची पहिली दरवाढ असून समितीत सहा सदस्य आहेत; ग्राहक किंमत निर्देशांक चलनवाढीचा अंदाज 5.0% वरून 5.2% आणि जीडीपी वाढीचा अंदाज 7.1% केला.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   रॉयल स्वीडिश विज्ञान अकादमीने 7 ऑक्टोबर 2026 रोजी स्टॉकहोम येथे 2026 चे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक जाहीर केले. असममित स्वयंउत्प्रेरणाशी निगडित शास्त्रज्ञ, त्यांची संलग्न संस्था आणि पारितोषिकाची रक्कम कोणती?

   • Aकेन्सो सोआई; टोकियो विज्ञान विद्यापीठ; 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर
   • Bहेन्री बी. कागन; टोकियो विज्ञान विद्यापीठ; 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर
   • Cकेन्सो सोआई; पॅरिस-सुद विद्यापीठ; 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर
   • Dकेन्सो सोआई; टोकियो विज्ञान विद्यापीठ; 1.2 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर
   स्पष्टीकरण

   असममित स्वयंउत्प्रेरणाचे संशोधन केन्सो सोआई यांच्याशी निगडित असून ते टोकियो विज्ञान विद्यापीठाशी संलग्न आहेत; हेन्री बी. कागन ओर्से येथील पॅरिस-सुद विद्यापीठाशी संलग्न असून त्यांचे कार्य अरेखीय परिणाम आणि उत्प्रेरक रचना-त्रिमितीय निकाल संबंधावर आहे. रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर आहे, तर 1.2 दशलक्ष हा त्याचा सुमारे अमेरिकी डॉलरमधील आकडा आहे.

3. प्रश्न 3 / 10 सोपे

   एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांची 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारताचे नवे वायुसेनाप्रमुख म्हणून नियुक्ती झाली. ते कितवे वायुसेनाप्रमुख आहेत, केव्हा कार्यभार स्वीकारतील आणि कोणाच्या निवृत्तीनंतर?

   • A29 वे; 6 ऑक्टोबर 2026; एअर चीफ मार्शल अमरप्रीत सिंग
   • B28 वे; 31 ऑक्टोबर 2026; एअर चीफ मार्शल अमरप्रीत सिंग
   • C29 वे; 6 डिसेंबर 2026; एअर चीफ मार्शल अमरप्रीत सिंग
   • D29 वे; 31 ऑक्टोबर 2026; एअर चीफ मार्शल अमरप्रीत सिंग
   स्पष्टीकरण

   दीक्षित हे 29 वे वायुसेनाप्रमुख असून ते 31 ऑक्टोबर 2026 च्या दुपारपासून अमरप्रीत सिंग यांच्या निवृत्तीनंतर कार्यभार घेतील; 6 ऑक्टोबर ही नियुक्तीची तारीख आहे, तर 6 डिसेंबर 1986 रोजी ते वायुसेनेत सेवेत आले. ते सध्या वायुसेना उपप्रमुख असून त्यांना 3,500 पेक्षा जास्त उड्डाण तासांचा अनुभव आहे.

4. प्रश्न 4 / 10 कठीण

   केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी एकात्मिक वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्स प्राधिकरणाच्या (आयटीएलए) स्थापनेला मंजुरी दिली. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. आयटीएलए विशेष हेतू वाहन म्हणून काम करेल.

   2. ते दहा वर्षे किंवा त्याहून जास्त कालावधीचा राष्ट्रीय वाहतूक मास्टर प्लॅन तयार करेल.

   3. ते ₹500 कोटी किंवा त्याहून जास्त खर्चाच्या केंद्र सरकारच्या पायाभूत प्रकल्पांचे तांत्रिक मूल्यमापन करेल.

   4. प्रकल्पांचे वित्तीय मूल्यमापनही विद्यमान यंत्रणांऐवजी आयटीएलएकडे जाईल.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 4
   • Bफक्त 1, 2 आणि 3
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत; चौथे चुकीचे आहे कारण वित्तीय मूल्यमापन विद्यमान यंत्रणांमार्फतच सुरू राहील, आयटीएलए फक्त तांत्रिक मूल्यमापन करेल. प्राधिकरण सुमारे पाच वर्षांच्या क्षेत्रनिहाय योजना तपासेल आणि जीएसटीएन ई-वे बिल, फास्टॅगसारख्या स्रोतांतून राष्ट्रीय वाहतूक डेटा संग्रह तयार करेल.

5. प्रश्न 5 / 10 कठीण

   पश्चिम बंगाल भाजप अध्यक्ष समिक भट्टाचार्य यांनी 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी राज्याचे नाव "पश्चिम बंग" करण्यासाठी विधेयकाचा विचार सुरू असल्याचे जाहीर केले. राज्यांची नावे बदलण्याच्या संवैधानिक प्रक्रियेबाबत खालील विधानांचा विचार करा.

   1. संविधानाचे कलम 3 संसदेला विद्यमान राज्यांची नावे बदलण्याचा अधिकार देते.

   2. असे विधेयक राष्ट्रपतींच्या शिफारशीनेच संसदेत मांडता येते.

   3. संबंधित राज्याच्या विधिमंडळाने दिलेले मत संसदेवर बंधनकारक असते.

   4. कलम 2 आणि 3 अंतर्गत केलेला कायदा कलम 368 अंतर्गत घटनादुरुस्ती मानला जात नाही.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 4
   • Bफक्त 1, 2 आणि 3
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 4 बरोबर आहेत; तिसरे चुकीचे आहे कारण राष्ट्रपती राज्य विधिमंडळाकडे मत जाणण्यासाठी विधेयक पाठवतात, पण ते मत संसदेवर बंधनकारक नसते. मद्रासचे तमिळनाडू (1969), उत्तरांचलचे उत्तराखंड (2007) आणि ओरिसाचे ओडिशा (2011) ही नामांतरे संसदेच्या कायद्यांनीच झाली.

6. प्रश्न 6 / 10 मध्यम

   आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने 2036 च्या उन्हाळी ऑलिम्पिकच्या चर्चेतील सात देशांत भारताचा समावेश असल्याची पुष्टी केली. बोली प्रक्रियेतील राष्ट्रीय ऑलिम्पिक संघटनांसाठी प्रवेशाची अंतिम मुदत, इच्छुकांची निवड यादी आणि अंतिम निवडणूक यांचा बातमीनुसार योग्य क्रम कोणता?

   • A31 ऑक्टोबर 2026; डिसेंबर 2028; 2029 च्या मध्यात
   • B31 ऑक्टोबर 2026; मार्च 2027; डिसेंबर 2028
   • Cमार्च 2027; डिसेंबर 2028; 2029 च्या मध्यात
   • D31 ऑक्टोबर 2026; मार्च 2027; 2029 च्या मध्यात
   स्पष्टीकरण

   प्रवेशाची मुदत 31 ऑक्टोबर 2026, कार्यकारी मंडळाची निवड यादी मार्च 2027 आणि अंतिम निवडणूक 2029 च्या मध्यात आहे; डिसेंबर 2028 ही निवडलेल्या पसंतीच्या यजमानांशी लक्ष्यित संवादाची अपेक्षित सुरुवात आहे. भारताचा प्रस्ताव अहमदाबादवर केंद्रित असून इतर देश कतार, दक्षिण आफ्रिका, दक्षिण कोरिया, जर्मनी, हंगेरी आणि तुर्कस्तान आहेत.

7. प्रश्न 7 / 10 कठीण

   फ्रान्सच्या राष्ट्राध्यक्षांचे आयएमईसीसाठीचे विशेष दूत जेरार मेस्ट्रालें यांनी 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी ओमान, इजिप्त, लेबनॉन, ग्रीस आणि सायप्रसच्या रसाची पुष्टी केली. भारत-मध्यपूर्व-युरोप आर्थिक मार्गिकेबाबत खालील विधानांचा विचार करा.

   1. मूळ स्वाक्षरीकर्ते आठ असून त्यात युरोपियन संघाचा समावेश आहे.

   2. सदस्यत्व वाढवण्यासाठी बहुसंख्य मूळ स्वाक्षरीकर्त्यांची मंजुरी पुरेशी आहे.

   3. ओमान होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या बाहेर असल्याने तो संयुक्त अरब अमिरातीसाठी पर्यायी मार्ग ठरू शकतो.

   4. मार्गिकेची घोषणा सप्टेंबर 2023 मध्ये भारताच्या जी20 अध्यक्षतेदरम्यान झाली.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 2, 3 आणि 4
   • Cफक्त 1, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; दुसरे चुकीचे आहे कारण सदस्यत्व वाढवण्यासाठी आठही मूळ स्वाक्षरीकर्त्यांची एकमताने मंजुरी आवश्यक आहे. ग्रीस आणि सायप्रसने पूर्ण सदस्यत्वात रस दाखवला आहे, तर इजिप्त, लेबनॉन आणि ओमानने सामील होण्यात किंवा मार्गिकेसोबत काम करण्यात रस दाखवला आहे.

8. प्रश्न 8 / 10 सोपे

   भारतीय क्रिकेट नियंत्रण मंडळाने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी स्मृती मानधना हिची भारतीय महिला संघाची पूर्णवेळ व्हाइट-बॉल कर्णधार म्हणून नियुक्ती केली. तिच्या पूर्णवेळ कर्णधारपदाखालील भारताची पहिली मालिका कोणाविरुद्ध, केव्हापासून आणि नियुक्ती कोणत्या प्रकारांना लागू?

   • Aझिम्बाब्वे; 6 ऑक्टोबर 2026; एकदिवसीय आणि टी-20
   • Bझिम्बाब्वे; 16 ऑक्टोबर 2026; एकदिवसीय आणि टी-20
   • Cझिम्बाब्वे; 16 ऑक्टोबर 2026; फक्त टी-20
   • Dझिम्बाब्वे; 5 ऑक्टोबर 2026; एकदिवसीय आणि टी-20
   स्पष्टीकरण

   पहिली मालिका झिम्बाब्वेविरुद्ध 16 ऑक्टोबर 2026 पासून असून नियुक्ती एकदिवसीय आणि टी-20 दोन्ही प्रकारांना लागू आहे; 6 ऑक्टोबर ही नियुक्तीची तारीख आहे. मानधनाने 18 टी-20 आणि चार एकदिवसीय सामन्यांत नेतृत्व केले असून तिने रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूला महिला प्रीमियर लीग विजेतेपद 2024 आणि 2026 मध्ये मिळवून दिले.

9. प्रश्न 9 / 10 मध्यम

   कोलकात्यातील कमांड रुग्णालयात 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारताची स्वदेशी कार-टी पेशी उपचारपद्धती नेक्सकार19 एका रुग्णाला देण्यात आली. ही उपचारपद्धती कोणत्या प्रथिनाला लक्ष्य करते, रुग्ण कोण होता आणि रुग्णालय कोणत्या कमांडचे आहे?

   • Aसीडी19; 39 वर्षीय कार्यरत सैनिक; पूर्व कमांड
   • Bसीडी19; 16 वर्षीय रुग्ण; पूर्व कमांड
   • Cसीडी19; 39 वर्षीय कार्यरत सैनिक; पश्चिम कमांड
   • Dइम्युनोॲक्ट; 39 वर्षीय कार्यरत सैनिक; पूर्व कमांड
   स्पष्टीकरण

   नेक्सकार19 सीडी19 प्रथिनाला लक्ष्य करते आणि 39 वर्षीय सैनिकाला पूर्व कमांडच्या कोलकात्यातील रुग्णालयात देण्यात आली; 16 वर्षीय रुग्णाला सप्टेंबर 2026 मध्ये चंदीमंदिर येथील पश्चिम कमांड रुग्णालयात उपचार मिळाले, तर इम्युनोॲक्ट ही विकासातील स्टार्टअप आहे. विकासात आयआयटी मुंबई आणि टाटा मेमोरियल केंद्रही सहभागी असून किंमत पाश्चात्य उपचारांच्या सुमारे एक-दशांश आहे.

10. प्रश्न 10 / 10 कठीण

    भारतीय विज्ञान संस्थेचे (आयआयएससी) प्राध्यापक महेश काकडे यांना बीजगणितीय संख्या सिद्धांतातील योगदानासाठी रामानुजन पुरस्कार 2026 मिळाला. या पुरस्काराबाबत खालील विधानांचा विचार करा.

    1. तो केवळ आयसीटीपीकडून एकट्याने दिला जातो.

    2. त्यात 10,000 अमेरिकी डॉलरचे रोख पारितोषिक आहे.

    3. तो विकसनशील देशातील 45 वर्षांखालील संशोधकाला दिला जातो.

    4. तो 2005 पासून दरवर्षी दिला जातो.

    कोणती विधाने बरोबर आहेत?

    • Aफक्त 1, 2 आणि 3
    • Bफक्त 1, 3 आणि 4
    • Cफक्त 1, 2 आणि 4
    • Dफक्त 2, 3 आणि 4
    स्पष्टीकरण

    विधाने 2, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; पहिले चुकीचे आहे कारण आयसीटीपी आणि आंतरराष्ट्रीय गणित संघ हा पुरस्कार संयुक्तपणे चालवतात. काकडे यांनी केंब्रिज विद्यापीठातून शुद्ध गणितात पीएच.डी. (2008) केली, 2019 मध्ये ते आयआयएससीत रुजू झाले आणि त्यांना 2022 मध्ये गणितीय विज्ञानातील इन्फोसिस पुरस्कार मिळाला.