7 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 सोपे

   रॉयल स्वीडिश विज्ञान अकादमीने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी बेल्जियन कण भौतिकशास्त्रज्ञ फ्रान्सिस हाल्झेन यांना भौतिकशास्त्राचे नोबेल जाहीर केले. त्यांना कोणत्या वेधशाळेतील योगदानासाठी पारितोषिक मिळाले, ती कोठे आहे आणि केव्हा पूर्ण झाली?

   • Aआइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा; दक्षिण ध्रुव; 2010
   • Bआइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा; दक्षिण ध्रुव; 2013
   • Cआइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा; दक्षिण ध्रुव; 2011
   • Dआइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा; उत्तर ध्रुव; 2011
   स्पष्टीकरण

   आइसक्यूब ही दक्षिण ध्रुवावरील एक घन किलोमीटरची वेधशाळा असून ती 2010 मध्ये कार्यान्वित झाली आणि 2011 मध्ये पूर्ण झाली; 2013 हे वर्ष पहिल्या उच्च-ऊर्जा बाह्य-पार्थिव न्यूट्रिनोंच्या नोंदीचे आहे. हाल्झेन यांनी 1988 मध्ये दक्षिण ध्रुव न्यूट्रिनो संसूचनाची कल्पना मांडली, आणि 2026 च्या पारितोषिकाची रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर आहे.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी ₹10,000 कोटींच्या एसएमई ग्रोथ फंडाला मंजुरी दिली. बातमीनुसार सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांचे भारताच्या निर्यातीतील आणि सकल देशांतर्गत उत्पादनातील योगदान अनुक्रमे किती आहे?

   • A48.6% आणि 31.1%
   • B31.1% आणि 48.6%
   • C35.4% आणि 31.1%
   • D48.6% आणि 35.4%
   स्पष्टीकरण

   सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग निर्यातीत 48.6% आणि सकल देशांतर्गत उत्पादनात 31.1% योगदान देतात, तर 35.4% हा उत्पादन क्षेत्राच्या उत्पादनातील वाटा आहे. एसएमई ग्रोथ फंड पर्यायी गुंतवणूक निधीद्वारे चालेल, त्याची घोषणा अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये झाली होती आणि मोठा वाटा उत्पादनकेंद्रित उद्योगांना जाईल.

3. प्रश्न 3 / 10 कठीण

   37 वर्षीय हरमनप्रीत कौरने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी गुवाहाटीतील बीसीसीआय आढावा बैठकीनंतर भारतीय महिला संघाचे सर्व प्रकारांतील कर्णधारपद सोडले. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. 2022 मध्ये मिताली राज निवृत्त झाल्यानंतर ती एकदिवसीय कर्णधार झाली आणि 2023 मध्ये सर्व प्रकारांची कर्णधार झाली.

   2. तिच्या नेतृत्वाखाली भारताने 51 पैकी 30 एकदिवसीय आणि 155 पैकी 92 टी-20 सामने जिंकले.

   3. तिच्या कार्यकाळात नोव्हेंबर 2025 मध्ये भारताने पहिले एकदिवसीय विश्वचषक विजेतेपद मिळवले.

   4. तिने 2016 मध्ये एकदिवसीय कर्णधारपद घेतले.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 4
   • Bफक्त 2, 3 आणि 4
   • C1, 2, 3 आणि 4
   • Dफक्त 1, 2 आणि 3
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत; चौथे चुकीचे आहे कारण 2016 मध्ये तिने टी-20 आंतरराष्ट्रीय कर्णधारपद घेतले, तर एकदिवसीय कर्णधारपद 2022 मध्ये मिळाले. तिच्या नेतृत्वाखाली भारताने एकूण 211 सामने खेळले, पाच पैकी चार कसोटी जिंकल्या आणि 2026 मध्ये सलग दुसरे आशियाई क्रीडा सुवर्ण मिळवले.

4. प्रश्न 4 / 10 कठीण

   स्विस अध्यक्ष गाय परमेलिन यांच्या भारत भेटीदरम्यान 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारत आणि स्वित्झर्लंडने पाच सहकार्य करार जाहीर केले. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. स्थलांतर आणि गतिशीलता सामंजस्य करारात पाच वर्षांपर्यंत वैध बहु-प्रवेश व्हिसा आणि प्रत्येक भेटीत सहा महिन्यांपर्यंत मुक्कामाची तरतूद आहे.

   2. तरुण व्यावसायिकांच्या देवाणघेवाणीत दोन्ही देशांतून दरवर्षी 500 जणांना संधी मिळेल, जी 300 पर्यंत कमी होऊ शकते.

   3. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग आणि स्विस राष्ट्रीय विज्ञान प्रतिष्ठान यांच्यात दीर्घकालीन संशोधन सहकार्यासाठी आशय पत्र झाले.

   4. भारत-ईएफटीए व्यापार आणि आर्थिक भागीदारी करार ऑक्टोबर 2025 मध्ये लागू झाला.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; दुसरे चुकीचे आहे कारण दरवर्षी 300 तरुण व्यावसायिकांना संधी मिळेल आणि ती 500 पर्यंत वाढू शकते. भारत-ईएफटीए कराराचे लक्ष्य 15 वर्षांत 100 अब्ज डॉलर गुंतवणूक आणि 10 लाख प्रत्यक्ष रोजगार हे आहे.

5. प्रश्न 5 / 10 मध्यम

   ई-संजीवनी या राष्ट्रीय टेलिमेडिसिन सेवेने 50 कोटी टेलिकन्सल्टेशनचा टप्पा ओलांडला आणि 6 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत सर्व 36 राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांत एकत्रित 50,00,92,730 सल्ले नोंदले गेले. हा टप्पा कोणत्या तारखेला ओलांडला, सेवा किती भाषांत उपलब्ध आहे आणि एकूण वापरात महिलांचा वाटा किती आहे?

   • A15 सप्टेंबर 2026; 15 भाषा; 57.14%
   • B6 ऑक्टोबर 2026; 15 भाषा; 57.14%
   • C15 सप्टेंबर 2026; 14 भाषा; 57.14%
   • D15 सप्टेंबर 2026; 15 भाषा; 40.15%
   स्पष्टीकरण

   टप्पा 15 सप्टेंबर 2026 रोजी ओलांडला गेला; 6 ऑक्टोबर 2026 ही एकूण आकडेवारीची तारीख आहे. सेवा इंग्रजी आणि 14 भारतीय भाषा अशा 15 भाषांत आहे, महिलांचा वाटा 57.14% आहे, तर 40.15% हा 46 वर्षे व त्यावरील नागरिकांचा वाटा आहे.

6. प्रश्न 6 / 10 मध्यम

   महाराष्ट्राने 16 ऑक्टोबर 2026 पासून नागरी आणि ग्रामीण स्थानिक संस्थांमध्ये पाणीकपात लागू करण्याचे आदेश दिले असून 265 तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर केला आहे. आदेशानुसार किमान पाणीकपात, प्रत्येक जलाशयातील अतिरिक्त आणीबाणी साठा आणि उद्योगांसाठी किमान पाणी पुनर्वापर अनुक्रमे किती आहे?

   • A30%; 10%; 10%
   • B10%; 30%; 10%
   • C10%; 10%; 30%
   • D10%; 10%; 10%
   स्पष्टीकरण

   किमान पाणीकपात 10%, प्रत्येक जलाशयात 10% अतिरिक्त आणीबाणी साठा आणि उद्योगांनी वापरलेल्या पाण्यापैकी किमान 30% पुनर्वापर बंधनकारक आहे. पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य असून नियोजन 31 ऑगस्ट 2027 पर्यंतचे आहे आणि दुष्काळ ट्रिगर-1 निकषानुसार 265 तालुक्यांत जाहीर झाला.

7. प्रश्न 7 / 10 कठीण

   भारत आणि जपानने 30 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत संयुक्त पत यंत्रणेची (जेसीएम) कार्यपद्धती पुस्तिका प्रकाशित केली. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. जेसीएमचे अंमलबजावणी नियम 8 जून 2026 रोजी स्वीकारले गेले.

   2. ही यंत्रणा पॅरिस कराराच्या कलम 6.2 अंतर्गत चालते.

   3. जेसीएम प्रकल्पांचा पत कालावधी नूतनीकरणासह कमाल 5 वर्षांपर्यंत मर्यादित आहे.

   4. जेसीएमसाठी प्राथमिक सहकार्य सामंजस्य करार 7 ऑगस्ट 2025 रोजी झाला होता.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 2 आणि 4
   • Cफक्त 1, 3 आणि 4
   • Dफक्त 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 4 बरोबर आहेत; तिसरे चुकीचे आहे कारण पत कालावधी नूतनीकरणासह कमाल 10 वर्षांपर्यंत मर्यादित आहे आणि कोणत्याही वाढीला भारताच्या सक्षम प्राधिकरणाची मंजुरी लागते. दोन्ही सरकारांची संयुक्त समिती पद्धती, प्रकल्प मंजुरी आणि पत जारी करणे यांवर देखरेख करते, तर राष्ट्रीय नोंदवह्या दुहेरी मोजणी टाळतात.

8. प्रश्न 8 / 10 सोपे

   आसाममधील डिब्रुगडने 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी बोगीबील टर्मिनलवरून बांगलादेशला आपली पहिली आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक पाठवली. मालवाहू जहाजाचे नाव, त्यातील मिथेनॉलचे प्रमाण आणि वापरलेला जलमार्ग कोणता?

   • Aडीएलबी पतकई; 1,300 मेट्रिक टन; राष्ट्रीय जलमार्ग-2
   • Bडीएलबी पतकई; 540 मेट्रिक टन; राष्ट्रीय जलमार्ग-1
   • Cडीएलबी बोगीबील; 540 मेट्रिक टन; राष्ट्रीय जलमार्ग-2
   • Dडीएलबी पतकई; 540 मेट्रिक टन; राष्ट्रीय जलमार्ग-2
   स्पष्टीकरण

   डीएलबी पतकई जहाजाने आसाम पेट्रो-केमिकल्स लिमिटेडने नामरूप येथे उत्पादित केलेले 540 मेट्रिक टन मिथेनॉल राष्ट्रीय जलमार्ग-2 आणि भारत-बांगलादेश प्रोटोकॉल मार्गाने नेले; 1,300 हा आकडा सुमारे किलोमीटरमधील अंतराचा आहे. डिब्रुगडहून नदी व्यापार 1956 च्या सुमारास थांबला होता, म्हणजे ही फेरी सुमारे 70 वर्षांनी झाली.

9. प्रश्न 9 / 10 मध्यम

   भारतीय वायुसेनेचा बहुराष्ट्रीय हवाई सराव तरंग शक्ती 2026 जोधपूर आणि लगतच्या हवाई तळांवर सुरू असून त्यात जर्मनीने एअरबस ए400एम विमान तैनात केले आहे. हा सराव कितवी आवृत्ती आहे, तो केव्हा चालेल आणि भारतीय बहुराष्ट्रीय हवाई सरावात प्रथमच कोणते विमान सहभागी होत आहे?

   • Aदुसरी; 26 सप्टेंबर ते 12 ऑक्टोबर 2026; एफ-35 लाइटनिंग 2
   • Bतिसरी; 26 सप्टेंबर ते 12 ऑक्टोबर 2026; एफ-35 लाइटनिंग 2
   • Cदुसरी; 27 सप्टेंबर ते 12 ऑक्टोबर 2026; एफ-35 लाइटनिंग 2
   • Dदुसरी; 26 सप्टेंबर ते 12 ऑक्टोबर 2026; राफेल
   स्पष्टीकरण

   ही दुसरी आवृत्ती असून उद्घाटन 26 सप्टेंबर 2026 रोजी झाले; 27 सप्टेंबर 2026 रोजी कार्यात्मक टप्पा सुरू झाला, तर सराव 12 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत चालेल. अमेरिकी हवाई दलाची एफ-35 लाइटनिंग 2 प्रथमच सहभागी होत असून फ्रेंच राफेल आणि यूएईची एफ-16 विमानेही आहेत; संकल्पना "पॉवर इन पार्टनरशिप" आहे.

10. प्रश्न 10 / 10 सोपे

    संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी विशाखापट्टणमच्या हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेडमध्ये फ्लीट सपोर्ट शिप कार्यक्रमातील दोन कार्यक्रमांना उपस्थित राहणार आहेत. जलावतरण कोणत्या जहाजाचे, कील कोणत्या जहाजाची आणि प्रत्येक जहाजाचे विस्थापन किती?

    • Aफ्लीट सपोर्ट शिप-5 चे जलावतरण; फ्लीट सपोर्ट शिप-1 ची कील; 43,500 टन
    • Bफ्लीट सपोर्ट शिप-1 चे जलावतरण; फ्लीट सपोर्ट शिप-5 ची कील; 45,000 टन
    • Cफ्लीट सपोर्ट शिप-1 चे जलावतरण; फ्लीट सपोर्ट शिप-5 ची कील; 43,500 टन
    • Dफ्लीट सपोर्ट शिप-5 चे जलावतरण; फ्लीट सपोर्ट शिप-1 ची कील; 45,000 टन
    स्पष्टीकरण

    पहिल्या जहाजाचे (एफएसएस-1) जलावतरण आणि पाचव्या जहाजाची (एफएसएस-5) कील स्थापना नियोजित आहे; पाचही जहाजांचे प्रत्येकी विस्थापन 43,500 टन आहे. 45,000 हे सुधारित स्लिपवे-4 आणि गोलियाथ क्रेन यांच्या मदतीने बांधता येणाऱ्या जहाजांचे डेडवेट टनेज आहे, विस्थापन नव्हे; शक्ती इंजिनाच्या दुसऱ्या रेषेसाठी ₹218 कोटींची गुंतवणूक जोडलेली आहे.