6 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 मध्यम

   युरोपीय अंतराळ संस्थेच्या ज्यूस यानाने 28 सप्टेंबर 2026 रोजी हिंदी महासागरावरून आपले पृथ्वी गुरुत्वीय साहाय्य पूर्ण केले, ज्यात मार्गात सुमारे 20 अंशांचा बदल झाला. यानाने पृथ्वीपासून किती उंचीवरून प्रवास केला, त्याचा वेग किती वाढला आणि ते गॅनिमीडभोवती कोणत्या वर्षी कक्षेत प्रवेश करणार आहे?

   • Aसुमारे 8,640 किमी; 3.5 किमी प्रतिसेकंद; 2031
   • Bसुमारे 8,640 किमी; 3.5 किमी प्रतिसेकंद; 2034
   • Cसुमारे 12,606 किमी; 3.5 किमी प्रतिसेकंद; 2034
   • Dसुमारे 8,640 किमी; 20 किमी प्रतिसेकंद; 2034
   स्पष्टीकरण

   यान पृथ्वीपासून सुमारे 8,640 किमी उंचीवरून गेले आणि त्याचा वेग 3.5 किमी प्रतिसेकंद वाढला; 2031 हे वर्ष गुरूभोवतीच्या कक्षेचे असून गॅनिमीडभोवतीची कक्षा 2034 मध्ये आहे. 12,606 हा आकडा उंचीचा नसून वेगवाढ किमी प्रतितास या एककात आहे आणि 20 हा आकडा अंशांतील मार्गबदलाचा आहे. जुनो यानाने 9 ऑक्टोबर 2013 रोजी असेच पृथ्वी साहाय्य घेतले होते.

2. प्रश्न 2 / 10 सोपे

   गुजरातमधील अहमदाबाद येथील अदानी अहमदाबाद मॅरेथॉनचा 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी जागतिक ॲथलेटिक्सच्या जागतिक कॅलेंडरमध्ये समावेश झाला. या शर्यतीची 10 वी आवृत्ती कधी होणार, अर्ध मॅरेथॉनचे अंतर किती आणि मागील आवृत्तीत किती धावपटू होते?

   • A29 नोव्हेंबर 2026; 42.195 किमी; 24,000 पेक्षा जास्त
   • B5 ऑक्टोबर 2026; 21.097 किमी; 24,000 पेक्षा जास्त
   • C5 ऑक्टोबर 2026; 42.195 किमी; 24,000 पेक्षा जास्त
   • D29 नोव्हेंबर 2026; 21.097 किमी; 24,000 पेक्षा जास्त
   स्पष्टीकरण

   10 वी आवृत्ती 29 नोव्हेंबर 2026 रोजी होणार असून अर्ध मॅरेथॉन 21.097 किमीची आहे; 5 ऑक्टोबर 2026 ही केवळ कॅलेंडरमध्ये समावेशाची तारीख आहे आणि 42.195 किमी हे पूर्ण मॅरेथॉनचे अंतर आहे. मागील आवृत्तीत 24,000 पेक्षा जास्त धावपटू होते, तर 10 किमी आणि 5 किमी शर्यतीही यंदा असतील.

3. प्रश्न 3 / 10 कठीण

   नॉर्वेजियन नोबेल समितीकडे 2026 च्या शांतता पुरस्कारासाठी उमेदवार आले असून आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाच्या संभाव्य मानकरी म्हणून चर्चा आहे. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. पुरस्काराची घोषणा 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी ओस्लो येथे होणार आहे.

   2. समितीकडे एकूण 287 उमेदवार आले, त्यात 208 व्यक्ती आणि 79 संस्था आहेत.

   3. शांतता पुरस्काराची घोषणा स्टॉकहोम येथे होते, तर इतर नोबेल पुरस्कारांची घोषणा ओस्लोत होते.

   4. आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक नोव्हेंबर 2000 पासून सलग कार्यरत आहे.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 4
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 2 आणि 4 बरोबर आहेत; तिसरे चुकीचे आहे कारण शांतता पुरस्काराची घोषणा ओस्लो (नॉर्वे) येथे होते आणि इतर नोबेल पुरस्कारांची घोषणा स्वीडनमध्ये होते. नोबेल समिती नामांकने 50 वर्षे गुप्त ठेवते, त्यामुळे शांतता संशोधन संस्था ओस्लोचे हंगामी संचालक हाकोन गयर्लव यांची यादी अधिकृत नामांकन नसून त्यांची वार्षिक संभाव्य मानकऱ्यांची यादी आहे.

4. प्रश्न 4 / 10 मध्यम

   अल्ट्राटेक सिमेंट लिमिटेड 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी स्वतःच्या वापरासाठी 2 गिगावॉटपेक्षा जास्त हरित ऊर्जा क्षमता गाठणारी पहिली भारतीय सिमेंट कंपनी ठरली. कंपनीची एकूण स्थापित हरित क्षमता, त्यातील नवीकरणीय ऊर्जेचा भाग आणि हरित ऊर्जा सध्याच्या विजेच्या गरजेच्या किती भागवते?

   • A1,580 मेगावॉट; 444 मेगावॉट; सुमारे 48%
   • B2,024 मेगावॉट; 444 मेगावॉट; सुमारे 48%
   • C2,024 मेगावॉट; 1,580 मेगावॉट; सुमारे 48%
   • D2,024 मेगावॉट; 1,580 मेगावॉट; 85%
   स्पष्टीकरण

   एकूण क्षमता 2,024 मेगावॉट असून त्यात 1,580 मेगावॉट नवीकरणीय आणि 444 मेगावॉट टाकाऊ उष्णता पुनर्प्राप्ती प्रणाली आहे; हरित ऊर्जा सध्याच्या गरजेच्या सुमारे 48% भागवते, तर 85% हे 2030 पर्यंतचे लक्ष्य आहे. कंपनीचे 76 उत्पादन युनिट्स असून आरई100 नुसार 2050 पर्यंत 100% नवीकरणीय वीज वापरण्याचे लक्ष्य आहे.

5. प्रश्न 5 / 10 कठीण

   मध्य प्रदेशातील कुनो राष्ट्रीय उद्यानात 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारतात जन्मलेल्या केजेपी21 या मादी चित्त्याला पाच बछडे झाले आणि भारतातील चित्त्यांची संख्या 60 झाली. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. या बछड्यांचा बाप बोत्सवानातील नर चित्ता असल्याने भारतात बोत्सवानाचा अनुवांशिक वंश प्रथमच आला.

   2. प्रकल्प चित्ता 17 सप्टेंबर 2022 रोजी दक्षिण आफ्रिकेतून आठ चित्ते आल्यापासून सुरू झाला.

   3. भारताला फेब्रुवारी 2023 मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतून 12 आणि फेब्रुवारी 2026 मध्ये बोत्सवानातून नऊ चित्ते मिळाले.

   4. 60 पैकी 41 चित्ते भारतीय भूमीवर जन्मलेले आहेत.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 1, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; दुसरे चुकीचे आहे कारण प्रकल्प 17 सप्टेंबर 2022 रोजी नामिबियातून आलेल्या आठ चित्त्यांनी सुरू झाला, दक्षिण आफ्रिकेतून नव्हे. हा मोठ्या मांसभक्षक प्राण्याचा भारतातील पहिला आंतरखंडीय स्थलांतर प्रकल्प आहे, आणि बातमीनुसार 60 पैकी 53 चित्ते कुनोत तर तीन गांधी सागर अभयारण्यात आहेत.

6. प्रश्न 6 / 10 सोपे

   स्टॉकहोममधील कॅरोलिंस्का संस्थेतील नोबेल असेंब्लीने 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी वैद्यकशास्त्राचे नोबेल ऑप्टोजेनेटिक्सच्या शोधासाठी जाहीर केले. शैवालात चॅनेलऱ्होडॉप्सिनचा शोध कोणी लावला आणि त्याचे जिवंत ऊतींसाठी प्रकाश-नियंत्रित स्विचमध्ये रूपांतर कोणी केले?

   • Aशोध: पीटर हेगमान आणि जॉर्ज नागेल; रूपांतर: कार्ल डीसेरोथ
   • Bशोध: कार्ल डीसेरोथ आणि पीटर हेगमान; रूपांतर: जॉर्ज नागेल
   • Cशोध: कार्ल डीसेरोथ आणि जॉर्ज नागेल; रूपांतर: पीटर हेगमान
   • Dशोध: जॉर्ज नागेल; रूपांतर: पीटर हेगमान आणि कार्ल डीसेरोथ
   स्पष्टीकरण

   बर्लिनच्या हम्बोल्ट विद्यापीठातील पीटर हेगमान आणि वुर्झबर्ग विद्यापीठातील जॉर्ज नागेल यांनी एकपेशीय शैवालात चॅनेलऱ्होडॉप्सिन शोधले, तर स्टॅनफर्ड विद्यापीठाशी संबंधित कार्ल डीसेरोथ यांनी त्याचे प्रकाश-नियंत्रित स्विचमध्ये रूपांतर केले. पारितोषिक रक्कम 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर असून पुरस्कार सोहळा 10 डिसेंबर 2026 रोजी होणार आहे.

7. प्रश्न 7 / 10 कठीण

   सीरियाच्या दक्षिण कुनैत्रा भागात इस्रायलने उभारलेल्या "सुफा 53" लष्करी प्रकल्पाचा 4 ऑक्टोबर 2026 रोजी कतार, जॉर्डन आणि कुवेतने निषेध केला. खालील विधानांचा विचार करा.

   1. हा प्रकल्प 2024 च्या मध्यात दक्षिण कुनैत्रात सुरू झाला.

   2. लष्करी रस्ता सुमारे 8 मीटर रुंद असून मातीचे बांध 5 मीटरपर्यंत उंच आहेत.

   3. 1974 चा सैन्य विलगीकरण करार 1973 च्या अरब-इस्रायल युद्धानंतर झाला.

   4. विलगीकरण क्षेत्रावर देखरेख करणारे संयुक्त राष्ट्रांचे विलगीकरण निरीक्षक दल 1974 मध्ये स्थापन झाले.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 1, 3 आणि 4
   • C1, 2, 3 आणि 4
   • Dफक्त 2, 3 आणि 4
   स्पष्टीकरण

   विधाने 2, 3 आणि 4 बरोबर आहेत; पहिले चुकीचे आहे कारण प्रकल्प 2022 च्या मध्यात उत्तर कुनैत्रातील हदरजवळ सुरू झाला आणि नंतर दक्षिणेकडे वाढवण्यात आला. गोलन टेकड्या इस्रायलने 1967 च्या सहा दिवसांच्या युद्धात ताब्यात घेतल्या होत्या, आणि सीरियाने हा प्रकल्प 1974 च्या कराराचे उल्लंघन असल्याचे म्हटले आहे.

8. प्रश्न 8 / 10 मध्यम

   तंत्रज्ञान विकास मंडळाने बंगळुरूच्या बिगएंडियन सेमीकंडक्टर्ससोबत 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी स्वदेशी एआय व्हिजन सिस्टीम-ऑन-चिपसाठी प्रकल्प वीरएआयचा करार केला. आरडीआय निधीतून किती रक्कम दिली जाणार, प्रकल्पाची एकूण किंमत किती आणि साहाय्य कोणत्या स्वरूपाचे आहे?

   • A₹260 कोटी; ₹130 कोटी; पर्यायी परिवर्तनीय कर्जरोखे
   • B₹130 कोटी; ₹260 कोटी; समभाग गुंतवणूक
   • C₹130 कोटी; ₹260 कोटी; पर्यायी परिवर्तनीय कर्जरोखे
   • D₹260 कोटी; ₹260 कोटी; पर्यायी परिवर्तनीय कर्जरोखे
   स्पष्टीकरण

   आरडीआय निधीतून ₹130 कोटी मिळतील, तर प्रकल्पाची एकूण किंमत ₹260 कोटी आहे आणि साहाय्य पर्यायी परिवर्तनीय कर्जरोख्याच्या स्वरूपात आहे, जे विशिष्ट अटींनुसार समभागात रूपांतरित होऊ शकते. प्रकल्पाचे उद्दिष्ट उत्पादनाला तंत्रज्ञान सज्जता पातळी 5 वरून 9 वर नेणे आहे, आणि तंत्रज्ञान विकास मंडळ कायदा 1995 अंतर्गत स्थापन झालेले हे मंडळ विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागांतर्गत कार्य करते.

9. प्रश्न 9 / 10 मध्यम

   अदानी पॉवर आणि भूतानच्या डीजीपीसीने 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी झेमगांग जिल्ह्यातील 770 मेगावॉट चामखरछु-1 जलविद्युत प्रकल्पासाठी भागधारक करार केला. या प्रकल्पात अदानी पॉवरचा हिस्सा किती, कोणते अंमलबजावणी मॉडेल वापरले जाणार आणि सवलत कालावधी किती आहे?

   • A49%; बीओओटी; व्यावसायिक कामकाजापासून 30 वर्षे
   • B51%; बीओओटी; व्यावसायिक कामकाजापासून 30 वर्षे
   • C49%; बीओओटी; पायाभरणीपासून सहा वर्षे
   • D51%; बीओओटी; पायाभरणीपासून सहा वर्षे
   स्पष्टीकरण

   भागीदारी 49:51 असून अदानी पॉवरचा हिस्सा 49% तर डीजीपीसीचा 51% आहे; बीओओटी मॉडेलनुसार सवलत कालावधी व्यावसायिक कामकाज सुरू झाल्यापासून 30 वर्षांचा आहे. सहा वर्षे हा कार्यान्वयनाचा लक्ष्य कालावधी आहे, जो पायाभरणीपासून मोजला जातो; ही 570 मेगावॉट वांगचू (सप्टेंबर 2025) नंतरची दुसरी मोठी भागीदारी आणि 5,000 मेगावॉट सामंजस्य कराराचा (मे 2025) भाग आहे.

10. प्रश्न 10 / 10 सोपे

    पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने विकसित केलेल्या भारताच्या पहिल्या स्वदेशी लिंग-तटस्थ चतुर्संयुजी एचपीव्ही लस सर्व्हावॅकला जागतिक आरोग्य संघटनेची पूर्वमान्यता मिळाली. ही लस कोणत्या एचपीव्ही प्रकारांना लक्ष्य करते, कोणत्या वयोगटासाठी आहे आणि संस्थेची ही कितवी पूर्वमान्यता आहे?

    • A16 आणि 18; 9 ते 26 वर्षे; 32 वी
    • B6, 11, 16 आणि 18; 9 ते 26 वर्षे; 32 वी
    • C6, 11, 16 आणि 18; 9 ते 26 वर्षे; 24 वी
    • D6, 11, 16 आणि 18; 9 ते 32 वर्षे; 26 वी
    स्पष्टीकरण

    ही चतुर्संयुजी लस एचपीव्ही प्रकार 6, 11, 16 आणि 18 यांना लक्ष्य करते आणि 9 ते 26 वर्षे वयाच्या मुली व मुलांसाठी आहे; सीरम इन्स्टिट्यूटची ही 32 वी जागतिक आरोग्य संघटना पूर्वमान्यता आहे. प्रकार 16 आणि 18 अनेक कर्करोगांशी, तर 6 आणि 11 जननेंद्रियांवरील चामखिळींशी निगडित आहेत; 24 ही संख्या 24 जानेवारी 2023 या राष्ट्रीय उद्घाटनाच्या तारखेतील आहे.