1 ऑक्टोबर 2026

खाली सर्व प्रश्न, पर्याय आणि स्पष्टीकरणे आहेत.

1. प्रश्न 1 / 10 सोपे

   29-30 सप्टेंबर 2026 रोजी भारताने युनेस्कोच्या जागतिक वारशासाठीच्या तात्पुरत्या यादीत पाच नव्या मालमत्तांचा समावेश केला; यात चार स्थळे मध्य प्रदेशातील आणि 'सत्याग्रहाची स्थळे' हा भारत व दक्षिण आफ्रिका यांचा संयुक्त प्रस्ताव आहे. या भरीनंतर भारताच्या तात्पुरत्या यादीतील मालमत्तांची एकूण संख्या किती झाली?

   • A78
   • B73
   • C83
   • D9
   स्पष्टीकरण

   पाच नव्या मालमत्तांच्या समावेशामुळे एकूण संख्या 78 झाली, म्हणजे आधी ती 73 होती; 83 ही चुकीची बेरीज आहे आणि 9 ही फक्त 'सत्याग्रहाची स्थळे' प्रस्तावातील घटकांची संख्या आहे. तात्पुरत्या यादीतील स्थळ म्हणजे जागतिक वारसा स्थळ नव्हे, कारण युनेस्को संपूर्ण प्रस्ताव दस्तऐवज मिळाल्यानंतरच मूल्यमापन करते.

2. प्रश्न 2 / 10 मध्यम

   जपानमधील आयची-नागोया येथील आशियाई क्रीडा 2026 मध्ये 30 सप्टेंबर 2026 रोजी भारताच्या महिला कंपाउंड तिरंदाजी संघाने सुवर्ण जिंकले. अंतिम सामन्यातील निकाल आणि 238 या गुणाचा संदर्भ यांची योग्य जोडी कोणती?

   • Aभारत 234 — दक्षिण कोरिया 233; 2014 च्या इंचॉन स्पर्धेतील दक्षिण कोरियाच्या विक्रमाशी बरोबरी
   • Bभारत 238 — चीन 234; 2023 च्या हांगझोऊ स्पर्धेतील भारताच्या विक्रमाशी बरोबरी
   • Cभारत 238 — चीन 234; 2014 च्या इंचॉन आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील दक्षिण कोरियाच्या जागतिक व आशियाई विक्रमाशी बरोबरी
   • Dभारत 157 — दक्षिण कोरिया 157; 2014 च्या इंचॉन स्पर्धेतील दक्षिण कोरियाच्या विक्रमाशी बरोबरी
   स्पष्टीकरण

   अंतिम फेरीत भारताने चीनला 238-234 असे हरवले आणि 238 हा गुण 2014 च्या इंचॉन स्पर्धेत दक्षिण कोरियाने केलेल्या जागतिक व आशियाई विक्रमाशी बरोबरीचा ठरला. 234-233 हा उपांत्य फेरीतील दक्षिण कोरियाविरुद्धचा निकाल आहे आणि 157-157 ही मिश्र सांघिक अंतिम फेरीतील बरोबरी आहे. हे भारताचे स्पर्धेतील सातवे सुवर्ण होते आणि 2023 च्या हांगझोऊ येथील विजेतेपद राखले गेले.

3. प्रश्न 3 / 10 कठीण

   भारताच्या कावेरी ड्राय इंजिन कार्यक्रमाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या:

   1. रशियातील चाचण्यांत इंजिनाने 48.5 किलोन्यूटन कमाल ड्राय थ्रस्ट नोंदवला.

   2. इंजिनाचे लक्ष्य ड्राय थ्रस्ट सुमारे 46 किलोन्यूटन आहे.

   3. हे इंजिन डीआरडीओच्या बंगळुरू येथील गॅस टर्बाइन संशोधन संस्थेकडून 'घातक' मानवरहित लढाऊ हवाई वाहनासाठी विकसित केले जात आहे.

   4. उड्डाण चाचणीसाठी सुधारित आयएल-76 विमानावरील सर्व इंजिने कावेरी इंजिनांनी बदलण्यात आली.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1 आणि 4
   • Bफक्त 1, 2 आणि 3
   • Cफक्त 2, 3 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4 सर्व
   स्पष्टीकरण

   विधान 4 चुकीचे आहे: सुधारित आयएल-76 विमानावरील फक्त एक सामान्य इंजिन कावेरी इंजिनाने बदलून चाचणी घेण्यात आली. 48.5 किलोन्यूटन हा नोंदवलेला थ्रस्ट आहे तर लक्ष्य सुमारे 46 किलोन्यूटन होते. संरक्षण मंत्रालयाने ड्राय कावेरी इंजिनाच्या प्रमाणनासाठी 2026 हे लक्ष्य वर्ष ठेवले असून अधिक शक्तिशाली कावेरी 2.0 साठी 55-60 किलोन्यूटन ड्राय थ्रस्टचे लक्ष्य आहे.

4. प्रश्न 4 / 10 मध्यम

   नवे राष्ट्रीय पोलाद धोरण राष्ट्रीय पोलाद धोरण 2017 ची जागा घेणार असून 2047 पर्यंतचा आराखडा देते. खालीलपैकी कोणती जोडी बरोबर आहे: (2017 च्या धोरणाचे क्षमता लक्ष्य; नव्या धोरणाचे 2047 पर्यंतचे क्षमता लक्ष्य; आर्थिक वर्ष 2026 मधील प्रत्यक्ष क्षमता) — सर्व आकडे दशलक्ष टनांत?

   • A300; 600 पेक्षा जास्त; 214
   • B300; 500 पेक्षा जास्त; 220
   • C220; 600 पेक्षा जास्त; 300
   • D300; 600 पेक्षा जास्त; 220
   स्पष्टीकरण

   2017 च्या धोरणाचे लक्ष्य 300 दशलक्ष टन होते, नव्या धोरणाचे 2047 पर्यंतचे क्षमता लक्ष्य 600 पेक्षा जास्त आहे आणि आर्थिक वर्ष 2026 मधील क्षमता 220 दशलक्ष टन होती. 500 पेक्षा जास्त हे पोलाद वापराचे लक्ष्य आहे, तर 214 ही 2047 मधील कोकिंग कोळशाची मागणी आहे. नव्या धोरणात उत्सर्जन तीव्रता 2.54 वरून 1.54 टनापर्यंत कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

5. प्रश्न 5 / 10 सोपे

   स्वच्छ भारत मिशन-शहरी 2.0 च्या चौकटीत 29 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत 'प्रगती-50' उपक्रम सुरू झाला. हा उपक्रम कोणी सुरू केला आणि त्यात किती शहरांचा व किती राज्यांचा समावेश आहे?

   • Aनरेंद्र मोदी; 24 राज्यांतील 50 शहरे
   • Bमनोहर लाल; 24 राज्यांतील 50 शहरे
   • Cमनोहर लाल; 50 राज्यांतील 24 शहरे
   • Dमनोहर लाल; 24 राज्यांतील 51 शहरे
   स्पष्टीकरण

   केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी कार्यमंत्री मनोहर लाल यांनी हा उपक्रम सुरू केला आणि त्यात 24 राज्यांतील 50 आदर्श शहरे आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 27 मे 2026 रोजीच्या 51 व्या प्रगती बैठकीत केवळ निर्देश दिले होते, म्हणून पहिला आणि चौथा पर्याय चुकतात. मनोहर लाल एक महिन्याआड आढावा बैठकांचे अध्यक्षपद भूषवतील आणि उत्तर प्रदेशातील आग्रा, अयोध्या, लखनऊ, मथुरा-वृंदावन, प्रयागराज व वाराणसी ही शहरे निवडली आहेत.

6. प्रश्न 6 / 10 कठीण

   भारत आणि कतार यांनी 30 सप्टेंबर 2026 रोजी दोहा येथे द्विपक्षीय गुंतवणूक करार आणि मुक्त व्यापार करार यांवरील चर्चा जलद करण्यावर सहमती दर्शवली. या चर्चेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या:

   1. चर्चा आशियाई पायाभूत सुविधा गुंतवणूक बँकेच्या 2026 च्या वार्षिक बैठकीदरम्यान झाली.

   2. कतारने भारतात 10 अब्ज अमेरिकी डॉलर गुंतवणुकीची वचनबद्धता पुन्हा व्यक्त केली.

   3. मुक्त व्यापार कराराच्या चर्चेचा संबंध 2030 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट होण्याच्या शक्यतेशी जोडला आहे.

   4. भारत-कतार द्विपक्षीय व्यापार 10 अब्ज अमेरिकी डॉलर असल्याचे नमूद करण्यात आले.

   कोणती विधाने बरोबर आहेत?

   • Aफक्त 1, 2 आणि 3
   • Bफक्त 2, 3 आणि 4
   • Cफक्त 1 आणि 4
   • D1, 2, 3 आणि 4 सर्व
   स्पष्टीकरण

   विधान 4 चुकीचे आहे: द्विपक्षीय व्यापार 14.15 अब्ज अमेरिकी डॉलर असल्याचे नमूद केले आहे, तर 10 अब्ज डॉलर ही कतारची गुंतवणूक वचनबद्धता आहे. चर्चेत देयके, सागरी संपर्क आणि कतारमध्ये यूपीआयचा विस्तार हेही विषय होते. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अखंड सागरी वाहतुकीची गरज मांडली.

7. प्रश्न 7 / 10 मध्यम

   संयुक्त राष्ट्र महासभेने 24 सप्टेंबर 2026 रोजी न्यूयॉर्क येथील 81 व्या सत्रात समुद्रपातळी वाढीवरील आपली पहिली घोषणा स्वीकारली. या घोषणेतील मुख्य कायदेशीर भूमिका कोणती?

   • Aभूभाग बुडाल्यावर देशाचे राज्यत्व संपते, पण प्रादेशिक समुद्र व अनन्य आर्थिक क्षेत्रे कायम राहतात
   • Bराज्यत्व कायम राहते, पण किनारपट्टी बदलल्यास प्रादेशिक समुद्र व अनन्य आर्थिक क्षेत्रे आपोआप कमी होतात
   • Cबाधित देशांना हवामान नुकसानभरपाई तात्काळ देणे सर्व सदस्य देशांवर बंधनकारक आहे
   • Dभूभाग बुडाला तरी धोक्यातील देश आपोआप राज्यत्व गमावत नाहीत आणि प्रादेशिक समुद्र व अनन्य आर्थिक क्षेत्रांच्या स्थिरतेला पाठबळ दिले जाते
   स्पष्टीकरण

   घोषणेनुसार भूभाग बुडाला तरी देश आपोआप राज्यत्व गमावत नाहीत आणि प्रादेशिक समुद्र व अनन्य आर्थिक क्षेत्रांसारख्या सागरी क्षेत्रांच्या स्थिरतेला पाठबळ दिले जाते, म्हणून इतर तीन पर्याय चुकतात. चार पानांच्या या घोषणेत किनारी समुदायांचे संरक्षण, पूर्वसूचना यंत्रणा, किनारा संरक्षण आणि अनुकूलन वित्त यांची मागणी आहे. ती आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाच्या जुलै 2025 च्या आणि सागरी कायदा न्यायाधिकरणाच्या 2024 च्या मतांनंतर आली आहे.

8. प्रश्न 8 / 10 कठीण

   केंद्रीय कृषिमंत्र्यांनी 29 सप्टेंबर 2026 रोजी 2026-27 पीक वर्षासाठीचे अन्नधान्य उत्पादन लक्ष्य जाहीर केले. खालील विधानांपैकी कोणते चुकीचे आहे?

   1. 2026-27 चे लक्ष्य 373.93 दशलक्ष टन असून ते 2025-26 च्या विक्रमी 376.56 दशलक्ष टनांपेक्षा कमी आहे.

   2. रब्बी हंगामाचे लक्ष्य 177.72 दशलक्ष टन असून ते 2025-26 पेक्षा जास्त आहे.

   3. भाताखालील क्षेत्र 3.7 टक्क्यांनी वाढून 42.9 दशलक्ष हेक्टर झाले.

   4. 18 सप्टेंबर 2026 पर्यंत खरीप पिकाखालील क्षेत्र 110.39 दशलक्ष हेक्टर होते.

   • Aफक्त विधान 1
   • Bफक्त विधान 2
   • Cफक्त विधान 3
   • Dफक्त विधान 4
   स्पष्टीकरण

   विधान 3 चुकीचे आहे: भाताखालील क्षेत्र वर्षागणिक 3.7 टक्क्यांनी घटून 42.9 दशलक्ष हेक्टर झाले, तर कडधान्यांखालील क्षेत्र 1.4 टक्क्यांनी वाढून 11.9 दशलक्ष हेक्टर झाले. खरीप क्षेत्र मागील वर्षापेक्षा सुमारे 1.5 दशलक्ष हेक्टरने कमी आहे. लक्ष्य कमी ठेवण्यामागे एल निनो, असमान मान्सून आणि दुष्काळसदृश परिस्थिती ही कारणे दिली आहेत.

9. प्रश्न 9 / 10 मध्यम

   23 सप्टेंबर 2026 च्या संसदीय निवडणुकीनंतर मोरोक्कोच्या पंतप्रधानपदी फातिमा एझ्झाहरा एल मन्सौरी यांची नियुक्ती झाली. त्या अरब जगातील कितव्या महिला पंतप्रधान आहेत, त्यांची नियुक्ती कोणी केली आणि 395 सदस्यांच्या प्रतिनिधिगृहात बहुमतासाठी किती जागा आवश्यक आहेत?

   • Aदुसऱ्या; राजा मोहम्मद सहावे; 198
   • Bपहिल्या; राजा मोहम्मद सहावे; 198
   • Cदुसऱ्या; संसद; 198
   • Dदुसऱ्या; राजा मोहम्मद सहावे; 97
   स्पष्टीकरण

   त्या ट्युनिशियाच्या नजला बौदेन यांच्यानंतर अरब जगातील दुसऱ्या महिला पंतप्रधान आहेत, तर मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान आहेत; त्यांची नियुक्ती राजा मोहम्मद सहावे यांनी केली. 395 जागांच्या सभागृहात बहुमतासाठी 198 जागा लागतात, तर ऑथेंटिसिटी अँड मॉडर्निटी पक्षाने फक्त 97 जागा जिंकल्या, म्हणून आघाडी आवश्यक ठरली.

10. प्रश्न 10 / 10 सोपे

    झारखंडचे पारंपरिक लोक तालवाद्य कोणते, ज्याला 28-29 सप्टेंबर 2026 रोजी चेन्नई येथील नोंदणी कार्यालयाकडून भौगोलिक मानांकन मिळाले आणि त्याचे शरीर कोणत्या मातीपासून बनते?

    • Aसोहराई-खोवर; लाल माती
    • Bमांदर; लाल माती
    • Cकोडरमाचा केसरिया कलाकंद; लाल माती
    • Dमांदर; काळी माती
    स्पष्टीकरण

    जीआय मिळालेले वाद्य मांदर असून त्याचे दंडगोलाकार शरीर लाल मातीचे असते आणि दोन्ही टोकांना चामड्याने झाकलेली तोंडे असतात. सोहराई-खोवर ही चित्रकला आणि कोडरमाचा केसरिया कलाकंद ही झारखंडची आधीपासूनची जीआय उत्पादने आहेत, वाद्ये नाहीत. या अर्जाची दाखल तारीख 24 सप्टेंबर 2021 असून अंतिम सुनावणी जानेवारी 2025 मध्ये दिल्लीत झाली.